Swyddi am gael eu colli: Rhybudd elusennau

Dyn yn pasio siopau gwag Image copyright Getty Images
Image caption Dywed siopau elusennol na fyddai yna fwy o fusnesau yn gwerthu ar y stryd fawr pe bydden nhw yn gorfod cau

Mae manwerthwr elusennol mwyaf Cymru wedi rhoi'r gorau i'w bwriad i adeiladu 14 o siopau newydd dros y ddwy flynedd nesaf wrth i Lywodraeth Cymru ystyried newidiadau i dreth busnes elusennau.

Dywed Tenovus y gallai storfeydd gau a swyddi gael eu colli os yw gweinidogion yn bwrw ymlaen gyda'r cynigion wythnos nesaf ac mae elusennau eraill yn dweud yr un peth.

Mae Llywodraeth Cymru yn cael ei hannog i weithredu wedi i adroddiad annibynnol godi pryderon bod elusennau yn gwthio manwerthwyr eraill o'r stryd fawr.

Y sefyllfa bresennol yw bod elusennau yn talu llai o dreth na busnesau eraill ar eu siopau.

Rhan o'r gymuned

Ond un o'r cynigion sydd yn cael ei ystyried yw cyfyngu'r gostyngiad i 50% i siopau elusennol a lleihau'r nifer o siopau elusennol mewn ardaloedd. 80% yw'r gostyngiad iddynt ar hyn o bryd.

Er bod rhai manwerthwyr yn dweud bod elusennau yn cymryd y siopau gwag a'u bod nhw yn gorfod rhoi'r gorau i werthu eu cynnyrch mae'r sector elusennol yn gwrthod yr honiad yma.

Dweud eu bod yn rhan hanfodol o'r gymuned wna nhw ac os bydden nhw yn cau mai cwmnïau benthyg arian fyddai yn dod yn eu lle neu byddai'r siopau yn wag.

Yn y gorffennol mae Cymdeithas Manwerthu Elusennol wedi rhybuddio os bydd y cynigion yn cael eu gweithredu y byddai elusennau yn colli bron i £2 miliwn y flwyddyn nesaf sef 15% o'i hincwm.

Image caption Mae Tenovus yn dweud na fyddan nhw yn adeiladu 14 o siopau newydd nawr

Dywed Prif Weithredwr yr elusen ganser Tenovus, Claudia McVie bod y cynigion wedi cael effaith yn barod. Maen nhw wedi rhoi'r gorau i'r syniad i adeiladu 14 siop yn y ddwy flynedd nesaf ac yn rhybuddio nad dim ond staff a siopau fyddai yn dioddef:

"Byddai'r arian y bydden ni yn colli...yn talu am ddau ymgynghorydd canser," meddai Claudia McVie.

"Mae'r ymgynghorwyr hynny yn gweld cleifion yn gyson mewn canolfannau ac yn y gymdeithas felly byddai yn effeithio yn fawr arnon ni."

Sawl ffactor

Dywedodd Iestyn Davies o Ffederasiwn Busnesau Bach wrth raglen wleidyddol Sunday Politics Wales fod y pwnc yn un pwysig sydd yn cael effaith ar eu haelodau ond na ellir beio siopau elusennol am yr holl drafferthion sydd yn wynebu'r stryd fawr.

Ychwanegodd fod siopau gwag, siopa tu allan i'r dref, rheolau cynllunio a'r ffaith bod cwsmeriaid yn prynu fwy ar we hefyd yn ffactorau pwysig sydd yn pryderu manwerthwyr lleol.

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol a rhai elusennau yn dweud eu bod wedi cael cyngor cyfreithiol nad oes gan weinidogion y pwerau i newid y gostyngiad mewn treth busnes maen nhw'n rhoi i elusennau oni bai ei bod nhw i ddechrau yn newid y gyfraith trwy gyflwyno bil i'r Cynulliad.

Mae disgwyl i Lywodraeth Cymru ddweud beth yw ei bwriad ddydd Mawrth.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.