Siopau elusen yn ddiogel am y tro am fod llywodraeth yn gohirio

Edwina Hart
Image caption Mae'r Ceidwadwyr wedi cyhuddo Ms Hart o anwybyddu'r broblem

Ni fydd elusennau yn gorfod talu mwy o drethi busnes am y tro wedi i Lywodraeth Cymru ohirio eu cynlluniau.

Roedd adolygiad gomisiynwyd gan y llywodraeth wedi argymell torri gostyngiad trethi busnes y mae siopau elusen yn ei dderbyn o 80% i 50%.

Dywedodd Gweinidog yr Economi Edwina Hart ei bod eisiau trafod y syniad gyda gwledydd eraill y DU'n yntaf gan y byddai angen deddfu.

Roedd y Gymdeithas Manwerthu Elusennol wedi rhybuddio y gallai hyd at 20% o siopau elusen yng Nghymru gau petai'r newid yn mynd yn ei flaen.

Hwb i fusnesau

Yr Athro Brian Morgan o Brifysgol Fetropolitan Caerdydd oedd cadeirydd yr adroddiad annibynnol.

Fe wnaeth amryw o awgrymiadau ynglŷn â sut y gallai'r llywodraeth ddefnyddio trethi busnes er mwyn rhoi hwb i fusnesau Cymreig.

Mae'r trethi'n cael eu codi ar eiddo sydd ddim yn gartrefi ac mae'n cael ei gasglu gan awdurdodau lleol ar ran y llywodraeth.

Wedyn mae'r llywodraeth yn ailddosbarthu'r arian i'r cynghorau.

Roedd yr Athro Morgan wedi argymell datganoli'r trethi i Gymru, yr hyn y galwodd Comisiwn Silk amdano wedyn.

'Angen deddfu'

Wrth gyhoeddi'r newyddion ar lawr y siambr, dywedodd Ms Hart: "Byddai angen deddfwriaeth sylfaenol er mwyn gweithredu rhai o'r argymhellion gafodd eu cynnig gan y grŵp gorffen a gorchwyl.

"Roedd yr argymhelliad i leihau'r gostyngiad mae elusennau yn ei dderbyn yn un o'r rhain.

"Rwyf felly'n awyddus i ddeall sut mae cynnig y grŵp yn addas o fewn cyd-destun eangach y DU.

"Oherwydd hynny rwyf wedi ysgrifennu at Lywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig eraill i ddechrau trafodaeth ar hynny ..."

'Ateb yn syml'

Dywedodd llefarydd busnes y Ceidwadwyr Nick Ramsay: "Ni fydd y sector elusen yn cael unrhyw ryddhad yn sgil y datganiad sydd ond yn gohirio'r mater yn fwy.

"Mae'r ateb yn syml - peidio â chyflwyno trothwy ar faint o ostyngiad mae siopau elusen yn ei dderbyn.

"Nid dyna'r peth iawn i wneud ac ni fyddai'n helpu i adfywio'r stryd fawr."

Yn y cyfamser, mae Ms Hart wedi cyhoeddi manylion dau gynllun newydd er mwyn ceisio rhoi hwb i fusnesau.

Bydd Agored i Fusnes yn rhoi gostyngiad o 50% yn nhrethi busnes i sefydliadau sy'n cytuno i ddefnyddio adeiladau sydd wedi bod yn wag am amser hir.

Y llall yw Datblygiadau Newydd fydd yn eithrio eiddo masnachol rhag talu'r dreth o gwbl am yr 18 mis cyntaf.

Straeon perthnasol