Teyrngedau i gyn Olygydd Y Cymro, Llion Griffiths

Llion Griffiths Image copyright other
Image caption Bu Llion Griffiths yn Olygydd gyda'r Cymro am 22 mlynedd

Mae teyrngedau wedi eu rhoi i Dewi Llion Griffiths, cyn Olygydd Y Cymro, a fu farw yn 83 blwydd oed.

Yn enedigol o bentre' Glan-yr-afon ger Y Bala, fe astudiodd ar gyfer y weinidogaeth yng Ngholeg Diwinyddol Aberystwyth cyn penderfynu dilyn gyrfa arall.

Bu Llion Griffiths yn gweithio i Undeb Amaethwyr Cymru cyn cael swydd ar Y Cymro ar ddechrau'r 1960au, pan oedd y papur yn cael ei gyhoeddi yng Nghroesoswallt.

Cafodd ei benodi'n olygydd y papur yn 1966 a bu yn y swydd am 22 mlynedd - cyfnod hirach na neb arall yn hanes y papur.

Penderfynodd roi'r gorau i'r olygyddiaeth yn 1988 ond fe barhaodd i weithio fel rheolwr busnes y papur am saith mlynedd arall.

Cyfnodau anodd

Llywiodd Y Cymro trwy gyfnod anodd yn ei hanes, trwy ddarbwyllo penaethiaid cwmni Woodalls (a ddaeth wedyn yn North Wales Newspapers) ynglŷn â phwysigrwydd y papur i Gymru.

Hyd yn oed fel golygydd, bu'n gweithio'n galed i ddenu hysbysebion a cheisio sicrhau bod y cyhoeddiad yn talu ei ffordd.

Bu hefyd yn olygydd trwy gyfnod cythryblus yr Arwisgo a phrotestiadau cynnar Cymdeithas yr Iaith.

Roedd ganddo ddiddordeb personol mewn barddoniaeth ac roedd yn awdur sawl emyn.

Roedd ei deulu hefyd yn bwysig iddo. Collodd ei wraig ychydig flynyddoedd yn ôl. Mae'n gadael mab, Iwan, a merch, Nia, tair wyres ac un ŵyr.

'Egwyddorol a chydwybodol'

Yn ôl Ioan Roberts, a fu'n newyddiadurwr gyda'r Cymro yn ystod cyfnod Mr Griffiths:

"Fy wyth mlynedd ar Y Cymro dan olygyddiaeth Llion oedd cyfnod hapusaf fy mywyd o ran gwaith, a dyna brofiad nifer o rai eraill hefyd.

"Roedd o'n rheolwr da, yn cynnal ysbryd y tîm, ac yn olygydd egwyddorol a chydwybodol mewn cyfnod cyffrous a chythryblus yn hanes Cymru."

Meddai Wil Owen, cyn Olygydd Y Cymro, a gafodd ei benodi gan Mr Griffiths:

"Ganddo fo ges i'r cyfle i ddweud y gwir. Ar ôl bod yn athro am ddwy flynedd, fe wnes i ymgeisio am swydd ar Y Cymro, ac mi ges i gyfle i weithio hefo fo a chael y cyngor doeth oedd o'n ei roi i bawb oedd yn gweithio hefo fo.

"Roedd o'n ddymunol iawn ei ffordd ac yn addfwyn iawn ei feirniadaeth."