Adfywiad marchnadoedd y gogledd

Marchnad Llangefni
Image caption Dywed trefnwyr marchnad Llangefni fod pethau'n "mynd o nerth i nerth"

Chwe mis ar ôl ei hail-lansio ar ei newydd wedd, mae marchnad Llangefni ar Ynys Môn yn mynd "o nerth i nerth", ac mae marchnad newydd wedi dechrau ym Mangor fis yma.

Yn sgil llwyddiant hyn, mae cynlluniau nawr ar y gweill i agor marchnad debyg yn Llandudno, gyda rhai sy'n cefnogi'r cais yn dweud bod yna "wir angen" marchnad i ddenu cwmseriaid i ran ucha'r dre'.

Daw hyn wrth i waith ymchwil gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol awgrymu fod y teimlad o hunaniaeth ac ysbryd cymunedol mewn trefi marchnad yn cyfrannu at hapusrwydd cyffredinol y trigolion lleol, a bod siopau lleol a rhwydweithiau cymdeithasol yn yr ardaloedd hynny'n elwa.

'Mwy positif'

Mae trefnwyr marchnad Llangefni'n hollol grediniol mai dyna'r achos. Chwe mis yn ôl, cafodd y cyfrifoldeb am y farchnad ei drosglwyddo o Gyngor Môn i grŵp o bobl leol, yn eu plith Emyr Owen, o gwmni Tatws Trading.

Dywedodd:"Roedd y farchnad wedi mynd i lawr, pobl yn dechra' digaloni, ond mae petha' wedi gwella'n arw ac mae agwedd y stondinwyr yn llawer mwy positif.

Ond beth mae o'n credu yw apêl marchnadoedd?

"Ma' pobl yn gallu cael sgwrs, gweld y cynnyrch a bargeinio - ma' pobl yn mwynhau hynny. Mae'n fwy o shopping experience, a gobeithio'n arwain at bobl yn siopa mwy yn y siopau bach sydd o gwmpas. Ond mae'n rhaid i'r rheiny fod yn rhan o'r peth hefyd," meddai.

"Mae'r siopau mawr a'r archfarchnadoedd yma, allwn ni ddim gwneud unrhyw beth am hynny - mae'n rhaid trio byw hefo nhw, a chystadlu yn eu herbyn nhw.

"Dwi'n meddwl bod 'na ddyfodol llewyrchus iawn i farchnad Llangefni - dwi'n meddwl bydd hi'n andros o gre' erbyn gwanwyn nesa'."

'O nerth i nerth'

Image caption Emyr Owen ar ei stondin ym marchnad Llangefni

Yn ôl un o'r bobl fusnes lleol, Ian Ault, mae'r fenter wedi bod yn fwy o lwyddiant na'r disgwyl.

"Mae'r cyfan yn mynd o nerth i nerth," meddai. "Fis Hydref y llynedd, dim ond pedair stondin oedd 'na - fis Hydref yma, mae 'na tua 30.

"Mae 'na deimlad cadarnhaol iawn, ma' pawb yn teimlo'n dda am y peth. Mae 'na awyrgylch wych yn y dre', yn enwedig ar ddiwrnod marchnad."

Ar ôl gweld y datblygiadau yn Llangefni, fe wnaeth Cyngor Dinas Bangor wahodd Mr Owen i'w helpu nhw i ailsefydlu marchnad yn y ddinas honno. Mae'n cael ei chynnal pob dydd Gwener ers Hydref 18.

Llandudno

Ac wrth ymweld â'r farchnad ym Mangor y cafodd y cynghorydd Mike Priestley y syniad o ailgynnau'r drafodaeth dros ailgyflwyno digwyddiad tebyg yn Llandudno.

Mae'n dweud iddo gael ymateb gadarnhaol iawn i negeseuon ar wefannau cymdeithasol ynglŷn â'r fenter, a'i fod yn gobeithio y bydd y grŵp sy'n gofalu am y marchnadoedd ym Mangor a Llangefni'n gwneud cais nawr i gynnal un yn y dre' glan môr.

"Faswn i'n licio gweld marchnad o safon, hefo stondinwyr lleol yn gwerthu cynnyrch lleol," meddai.

"Mae' na ambell i bryder gan fusnesau, sy'n dadlau eu bod nhw'n talu trethi busnes tra byddai'r stondinwyr ond yn talu am eu safle, ond dwi'n meddwl bod yr angen yno. Ac wrth leoli'r farchnad yn y maes parcio'r tu ôl i neuadd y dre', mi fyddai'n denu pobl i ran ucha'r dre'.

"Mae'n gynnar iawn yn y trafodaethau, ac mae angen siarad hefo llawer o bobl...Ond dwi'n gobeithio y bydd 'na gais ffurfiol i'r cyngor yn y dyfodol agos."

'Angen addasu'

Yn ôl Dr Mathew Hughes, sy'n ddarlithydd mewn Menter a Busnes ym Mhrifysgol Durham, mae marchnadoedd yn bwysig iawn i hunaniaeth ardal.

Meddai: "Mae rhai trefi a dinasoedd yn enwog iawn am eu marchnadoedd, wrth gwrs. Os 'da chi'n ei ddefnyddio'n y ffordd iawn, mae marchnad yn gallu bod yn bwerus iawn i symud rhywle 'mlaen.

"Da ni'n dal mewn sefyllfa lle dydy cwsmeriaid ddim eisiau gwario lot o arian, ac mae marchnadoedd yn gallu cadw busnes achos fod pobl eisiau bargeinio."

Ond rhybuddiodd fod angen i farchnadoedd barhau i addasu a datblygu i gydfynd â'r newidiadau o'u cwmpas.

"Pan fydd twf economaidd, er enghraifft," meddai, "bydd angen iddyn nhw wneud mwy i apelio i gwsmeriaid sydd eisiau prynu cynnyrch o safon uwch.

"Neu ffordd arall o'i chwmpas hi yw cynnal marchnad o fath gwahanol unwaith y mis, sy'n arbenigo mewn math penodol o gynnyrch, neu gynnal gwyliau bwyd a gwin.

"Y syniad ydy i gadw pobl i ddod yno drwy gadw'r amrywiaeth i fynd - fel arall, dydy o ddim yn gynaliadwy."

Straeon perthnasol