Rhyfel Mawr: Amgueddfa Cymru'n cynnal digwyddiadau am bedair blynedd

  • 9 Tachwedd 2013
Cofeb Mametz
Image caption Ym Mrwydr Coed Mametz cafodd 4,000 o Gymry eu lladd neu eu hanafu

Mae Amgueddfa Cymru'n cynnal digwyddiadau hyd at 2017 i goffáu'r Rhyfel Mawr.

Bydd y saith amgueddfa yn cyfeirio at effaith y rhyfel ar Gymru a'i phobl.

Ymhlith y digwyddiadau allweddol bydd brwydrau Coed Mametz a Passchendaele, marwolaeth Hedd Wyn a diwedd y rhyfel.

Dywedodd llefarydd y byddai staff yn canolbwyntio ar dair agwedd, "yn gynta', yr alwad i ryfel - sut a pham yr ymatebodd y Cymry, yn ail, byw trwy'r rhyfel - yr effaith ar y bobl gartref a'r rhai oedd yn brwydro neu'n gweithio ar faes y gad, ac yn ola', y newid yn sgil y rhyfel - newid sgiliau, agweddau a chredoau yng Nghymru".

Yng ngwanwyn 2014 bydd staff yn plannu cannoedd o hadau pabi yn y saith amgueddfa.

Myfyrio

Y gobaith yw y bydd y blodau'n atgof blynyddol yn ystod y cofio ac yn fan i gyfarfod a myfyrio.

Ar Awst 2 2014 y bydd yr arddangosfa gynta'n agor yn Amgueddfa Cymru yng Nghaerdydd a'i henw yw Ysbrydoli'r Ymdrech: Printiau'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Yn yr arddangosfa bydd cyfres o brintiau lithograff a gomisiynwyd gan y Weinyddiaeth Wybodaeth ym 1917 i geisio ysbrydoli'r cyhoedd oedd wedi cael digon ar ryfel.

Cyfrannodd artistiaid nifer o ddelweddau sy'n dangos y newid agwedd, fel rôl y fenyw er enghraifft, yn ystod y rhyfel.

Ym Medi 2014 yn Amgueddfa Wlân Cymru bydd golwg ar ymgyrchu y diwydiant am gytundebau gwaith i gadw'r melinau ar agor, a defnyddio hunaniaeth Gymreig fel arf recriwtio.

Roedd Corfflu'r Fyddin Gymreig am ddilladu'r fyddin newydd mewn brethyn cartref, Brethyn Llwyd.

Hanesion cudd

Ond ni chafodd ei ddefnyddio erioed ar faes y gad.

O 2014 ymlaen bydd staff Sain Ffagan yn mynd ag ymwelwyr ar daith o amgylch Castell Sain Ffagan a'r gerddi i ddatguddio hanesion cudd y rhyfel.

Yn 2015 yn yr Amgueddfa Lechi bydd golwg ar ymateb cymunedau'r chwareli llechi i ymgyrchoedd recriwtio.

Mae ymchwil hanesyddol yn awgrymu bod y gefnogaeth yng Nghymru yn fwy llugoer nag yr oedd rhai yn ei feddwl.

Ddydd Sadwrn roedd gwasanaeth coffa ger Cofeb Ryfel Trecelyn yn yr Amgueddfa Werin.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.