Ombwdsman yn galw am newid gofal cymdeithasol

  • 21 Tachwedd 2013
Gofal
Mae'r Ombwdsman yn galw am uno gofal cymdeithasol a gofal iechyd

Mae angen newid mawr yn y ffordd mae gofal iechyd a chymdeithasol yn cael ei gynnal y tu allan i'r ysbyty, yn ôl yr Ombwdsman Gwasanaethau Cyhoeddus.

Wrth siarad hefo BBC Cymru, galwodd Peter Tyndall ar y Gweinidog Iechyd, Mark Drakeford i adolygu strwythur a chyllid y gofal i bobl sydd ag anghenion parhaus yn eu cartrefi neu gartrefi gofal.

Dywedodd Mr Tyndall bod y system bresennol yn rhy gymhleth ac y dylai gofal iechyd a chymdeithasol gael ei redeg gan un awdurdod.

Mae'r llywodraeth wedi dweud eu bod am greu gwasanaethau gofal wedi eu huno, ond nid newid strwythurol sydd ei angen.

Dywedodd Mr Tyndall bod y dull presennol yn rhoi straen enfawr ar deuluoedd a gofalwyr.

"Mae pobl dan lawer o straen wrth geisio cael gofal, gan fod un o'u teulu yn cael problemau gyda'i iechyd neu eu gallu i edrych ar ôl eu hunain.

"Mae angen i ni wella'r ffordd yr ydym yn rhoi gofal a bydd hynny'n gofyn am newid strwythurol.

"Mae nifer uwch o bobl yn byw yn eu cymunedau ac yn cael gofal - yn enwedig pobl hyn. Yn aml mae'r gofal yma yn dod gan gyrff preifat neu wirfoddol; ar y llaw arall mae gofal gan nyrsys a therapyddion ac yn y blaen.

"Mae angen i ni edrych ar hyn fel un endid gyda'i gilydd, yn lle'r darnau bach sy'n bodoli ar hyn o bryd."

Yn ôl Mr Tyndall, mae angen mwy nag ond rhannu cyllidebau, mae angen llai o awdurdodau yn rhedeg y gwasanaethau, gan ei fod yn rhoi pwysau ar y Gwasanaeth Iechyd cyfan.

"Mae'n cael effaith yr holl ffordd yn ôl i adrannau gofal brys oherwydd os yw pobl mewn gwelyau ar wardiau sydd eu hangen gan gleifion gofal brys, yna mae rhaid i bobl aros am driniaeth.

"Mae'n fater sydd angen llawer mwy o sylw."

Un sydd wedi delio hefo'r system yw Helen Jones o Borthcawl, oedd yn gofalu am ei mam am dros ddwy flynedd cyn iddi farw'r llynedd.

Cafodd Cynthia Molkner wybod bod ganddi ddementia yn 2009, a Helen oedd yn gofalu amdani.

"Mae'r system yn eithriadol o gymhleth," meddai. "Dydw i ddim yn gwybod os ydy i fod fel yna, oherwydd o safbwynt gofalwr a'r teulu mae'n eithriadol o gymhleth ac felly yn rhoi lot o straen ar rywun.

"Heblaw am y ffaith eich bod chi'n gofalu am rywun yn y cartref ac mae'r straen a'r trawma yn ofnadwy beth bynnag, mae ceisio deall yr holl waith papur ac yn y blaen yn hunllef."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae'r Gweinidog Iechyd a'r Dirprwy Weinidog dros Wasanaethau Cymdeithasol wedi nodi eu bwriad i uno gwasanaethau cymdeithasol, iechyd a thai.

"Bydd yn cael ei ddefnyddio i leihau mynediad i ysbytai neu gartrefi gofal pan nad oes angen, ac atal oedi mewn rhyddhau pobl o ysbytai.

"Y nod yw cynorthwyo pobl i gadw eu hannibyniaeth ac aros yn eu cartrefi eu hunain, a sicrhau bod gwelyau ar gael i'r rheiny sydd eu hangen.

"Rydym hefyd yn y broses o adolygu'r fframwaith cenedlaethol ar gyfer gofal iechyd parhaol a byddwn yn cyhoeddi dogfen ymgynghori yn fuan. Rydym angen i bob partner weithio gyda'i gilydd ar draws gwasanaethau cymdeithasol, iechyd a'r sector annibynnol i sicrhau bod pobl yn cael y gofal y maent ei angen.

"Nid yw'r ateb mewn newid strwythurol ond drwy annog pobl ac awdurdodau i gyd-weithio."

Roedd Mr Tyndall yn siarad gyda BBC Cymru cyn iddo adael ei swydd yr wythnos nesaf.

Mae wedi ei benodi fel Ombwdsman a Chomisiynydd Gwybodaeth Iwerddon.