Mesur Rhoi Organau: Dwy flynedd i fynd

Image caption Carwyn Jones yn chwarae gydag Ava - y tu ôl iddo mae'r Gweinidog Iechyd Mark Drakeford

Gyda dwy flynedd i fynd cyn bod system rhoi organau Cymru'n newid, mae'r llywodraeth yn galw ar bobl i gael "sgwrs anodd" gyda'u teuluoedd ynglŷn â'u dymuniadau.

Er mwyn codi ymwybyddiaeth o'r newid mae'r llywodraeth wedi lansio gwefan newydd lle gall pobl rannu eu profiad nhw o dderbyn neu roi organau.

Unwaith mae'r system newydd mewn grym fydd raid i bobl sydd ddim eisiau i'w organau gael eu defnyddio optio allan - fel arall bydd y gyfraith yn cymryd eu bod nhw'n fodlon eu rhoi.

Fe wnaeth bron i dri chwarter yr Aelodau Cynulliad bleidleisio o blaid y newid, ond dyw pawb ddim yn cytuno ei fod yn syniad da.

'Achub bywyd y teulu'

Un na fyddai'n fyw heddiw pe na bai wedi derbyn organau yw Ava, sy'n ferch fach fywiog pump oed.

Mae Ava wedi cael nifer o lawdriniaethau mawr yn ystod ei bywyd ac roedd hi wedi cael dwy iau newydd cyn ei phen-blwydd yn flwydd.

"Mae o wedi achub bywyd Ava," meddai ei mam, Laura, "ac yn sgil hynny wedi achub ein bywyd ni fel teulu...

"Heb y rhodd yna, heb i rywun dicio'r blwch yna ac yn y dyfodol rhywun yn penderfynu optio fewn, ni fyddai hi yma heddiw ac mae'n ferch pump oed hyfryd a direidus."

Ni fydd raid i neb optio fewn er mwyn i'w horganau gael eu rhoi yn y dyfodol - er y bydd dal yn bosib i bobl arwyddo cofrestru i optio fewn - a chywiro camsyniadau o'r fath yw prif bwrpas y wefan newydd.

'Canlyniadau gwych'

Mae hyrwyddo'r newid yn y gyfraith yn rhan hanfodol o'r Mesur Rhoi Organau gan fod Aelodau Cynulliad yn credu ei bod hi'n hollbwysig fod pobl yn gwybod bod angen iddyn nhw optio allan os nad ydyn nhw'n fodlon i'w horganau gael eu cymryd ar ôl marwolaeth.

Wedi iddo gael pryd o fwyd gyda Ava a'i theulu a chlywed eu hanes, dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones: "Nid ni yw'r cyntaf yn Ewrop i wneud hyn er mai ni yw'r cyntaf o wledydd y DU i wneud hyn a be rydym eisiau wneud yw dweud: 'edrychwch mae'r system yma yna i achub bywydau llawer iawn o bobl.'

"Mae'n bosib i bobl optio allan os mai dyna yw eu dymuniad ond bydd canlyniadau ar gyfer pobl oherwydd y gyfraith newydd yma yn wych yn nhermau pobl gyffredin yn cael y rhodd o fywyd."

Yn ogystal ag adrodd straeon pobl fel teulu Ava, mae'r wefan newydd yn rhoi manylion penodol ynglŷn â gwahanol agweddau o'r mesur.

Bydd y gyfraith newydd yn dod i rym ar 1 Rhagfyr, 2015.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.