Iawndal wedi honiadau o gamdrin rhywiol

Ysgol Uwchradd Cyntwell Image copyright Other
Image caption Cafodd Ysgol Uwchradd Cyntwell ei chau yn 1972

Mae gwaith ymchwil gan BBC Cymru wedi canfod fod Cyngor Caerdydd wedi gwneud taliadau o tua £350,000 ers 2011 yn ymwneud â honiadau o drais a chamdrin rhywiol.

Daw'r honiadau gan saith o ddynion sy'n dweud iddynt ddioddef pan oedden nhw'n ddisgyblion ysgol yn yr 1960au a'r 70au.

Honnir mai David Leighton Davies, athro celf yn Ysgol Uwchradd Cyntwell yn ardal Trelái, oedd yn gyfrifol.

Cafodd yr ysgol ei chau yn 1972, gyda'r disgyblion yn symud i Ysgol Uwchradd Glyn Derw.

Yn 1977 cafwyd Davies yn euog o droseddau rhywiol yn erbyn tri o fechgyn 15 oed.

Bu farw'r cyn athro yn fuan ar ôl iddo gael ei ryddhau o'r carchar yn 1980.

Roedd yr ymosodiadau, a gafodd eu profi yn y llys, wedi digwydd y tu allan i'r ysgol.

Dywed Cyngor Caerdydd mae eu hyswirwyr sydd wedi gwneud y taliadau, sy'n ymwneud â honiadau mwy diweddar.

Dyw'r cyngor ddim yn derbyn unrhyw gyfrifoldeb am yr ymosodiadau.

'Teimlo yn ffiaidd'

Fe wnaeth un o'r saith dyn dderbyn £24,000 oddi wrth yswirwyr Cyngor Caerdydd.

Dywedodd wrth BBC Cymru fod Davies wedi ymosod arno yn rhywiol ar dir yr ysgol.

Esboniodd bod yr ymosodiadau wedi digwydd dros gyfnod o ddwy flynedd pan oedd o rhwng 13 a 15 oed.

Meddai: "Roedd yr ymosodiadau yn digwydd ychydig ddiwrnodau'r wythnos, pan o ni'n cael gwersi celf. Fe es i mewn i gwpwrdd i nôl paent... Roedd o wedi bod yno yn smocio.

"Mae'r hyn a wnaeth i mi mwy na heb, wedi dinistrio fy mywyd. Fe wnaeth o effeithio fy addysg a chafodd effaith ar fy mhriodasau.

"Ro' ni'n teimlo yn fudur ac rwyf wedi teimlo yn fudur am flynyddoedd. Rydych yn teimlo yn ffiaidd.

"I fi, dyw'r arian ddim yn ymddiheuriad am yr hyn i mi ddioddef. Y cyfan yw e, yw iawndal.

Costau cyfreithiol

"Pe bai fi wedi colli braich fe fydden i'n cael iawndal. Ond rwy'n teimlo bod yr hyn ddigwyddodd yn dal i chwarae ar fy meddwl, rwyf yn dal i wthio fy ngwraig i ffwrdd, dyw'r teimlad ddim yn mynd i ddiflannu."

Deellir fod y saith dyn wedi derbyn taliadau yn amrywio o £10,000 i £66,000.

Fe wnaeth y cyngor dalu £197,000 mewn taliadau iawndal, a £146,500 i dalu costau cyfreithiol yr achwynwyr.

Roedd yr honiadau yn amrywio o gyffwrdd rhywiol i dreisio.

Dywedodd y cyfreithiwr Charles Derham, oedd yn cynrychioli rhai o'r dynion, fod taliadau fel hyn yn aml yn gwneud i bobl deimlo'n well - er nad oedd y sefydliad, Caerdydd yn yr achos hwn, yn derbyn cyfrifoldeb.

"Yn gyffredinol mae nifer o unigolion yn gweld hwn yn brofiad lle maen nhw'n gallu cael rhyw fath o ddiwedd ar yr hyn sy' wedi digwydd, a thynnu rhyw fath o linell dan y cyfan.

"Mae nifer o unigolion yn gallu symud ymlaen gyda'u bywydau a cheisio rhoi'r gorffennol y tu ôl iddynt.

"Maen nhw hefyd yn gweld y setliad fel iawndal ariannol am yr hyn ddigwyddodd ond hefyd fel cydnabyddiaeth ac maen nhw'n gwerthfawrogi am unwaith fod pobl yn eu credu."

Mewn datganiad dywedodd Cyngor Caerdydd:

"Mae Cyngor Caerdydd wedi derbyn ceisiadau yn ymwneud ag achosion o gam-drin rhywiol honedig yn ymwneud ag Ysgol Uwchradd Cyntwell yn y 60au a'r 70au, pan oedd yr ysgol yn rhan o gyfrifoldeb yr hen awdurdod lleol.

"Fe wnaeth yswirwyr y cyngor ddod i gytundeb y tu allan i'r llys, a heb dderbyn cyfrifoldeb. Talwyd cyfanswm iawndal o £197,500, gyda £146,500 yn mynd tuag at dalu costau cyfreithiol yr achwynwyr.

"Nid yw'r Cyngor yn gallu datgelu rhagor o wybodaeth ynglŷn â'r honiadau oherwydd Deddf Diogelu Data 1998 sy'n diogelu gwybodaeth bersonol sensitif."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.