Dysgu'r iaith: cynnydd da mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg

Child reading
Image caption Roedd yr adroddiad yn dweud bod safon iaith, llythrennedd a sgiliau cyfathrebu plant mewn ysgolion Cymraeg cystal â rai ysgolion Saesneg

Mae 86% o blant rhwng 3 a 7 oed yn gwneud cynnydd da wrth ddysgu Cymraeg mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg - dyna gasgliad adroddiad Estyn oedd yn edrych ar sut yr oedd yr iaith yn datblygu mewn ysgolion a lleoliadau Cymraeg.

Roedd yr adroddiad yn dweud fod safon iaith, llythrennedd a'r ffordd yr oedd disgyblion yn siarad gyda phobl eraill yn debyg i rai mewn ysgolion Saesneg ac yr un peth â'r lefel y disgwylir gan blant yr oedran yma.

Ond roedd y ddogfen hefyd yn nodi bod plant o gefndiroedd di-Gymraeg weithiau ddim yn datblygu yn ddigon cyflym a'u bod yn medru "llesteirio cynnydd" plant o aelwydydd Cymraeg iaith gyntaf.

Dywedodd y Prif Arolygydd Ann Keane: "Rydym wedi canfod bod p'un a yw plant yn dysgu ochr yn ochr â phlant eraill sy'n rhannu cefndiroedd tebyg o ran iaith yr aelwyd yn effeithio ar ba mor gyflym y maent yn caffael medrau Cymraeg.

"Mewn dosbarthiadau â chefndiroedd ieithyddol cymysg, mae ein hadroddiad yn dangos bod plant o aelwydydd di-Gymraeg yn symud ymlaen yn rhy araf ambell waith, ac y gall hyn lesteirio cynnydd disgyblion o aelwydydd Cymraeg."

Ddim cystal

Roedd yr adroddiad yn edrych ar y cyfnod sylfaen mewn ysgolion. Athroniaeth y cyfnod sylfaen ydy annog plant i ddysgu trwy chwarae.

Roedd y gwaith ymchwil hefyd yn canolbwyntio ar y gwahaniaeth mewn ysgolion lle mae'r plant yn dod o aelwydydd cymysg ac ysgolion lle mae mwy o siaradwyr yn dod o gartrefi Cymraeg a di Gymraeg.

Er bod sgiliau siarad a gwrando disgyblion yn dda mewn ysgolion a lleoliadau cyfrwng Cymraeg dyw eu sgiliau ysgrifennu ddim cystal. Yn ôl yr adroddiad mewn lleiafrif o ysgolion mae'r plant yn or-ddibynnol am help gan yr athro neu athrawes.

Casgliad arall ydy bod yna weithiau densiwn rhwng ceisio dysgu trwy ddefnyddio'r Cyfnod Sylfaen ond ar yr un pryd datblygu sgiliau iaith y plant yn y dosbarth. Ond dim ond mewn niferoedd bach o ysgolion roedd hyn i'w weld gyda'r mwyafrif yn medru cynnig cydbwysedd da.

Ymhlith yr argymhellion mae'r angen i roi cyfle i'r disgyblion ddatblygu eu hiaith ar draws bob maes dysgu a chynnig gweithgareddau fel bod plant o gefndiroedd di Gymraeg yn datblygu.

Mae Llywodraeth Cymru wedi croesawu'r adroddiad gan ddweud ei fod yn dangos bod plant yn elwa o'r Cyfnod Sylfaen.

"Mae'n dangos bod safon iaith, llythrennedd a chyfathrebu yn dda yn yr awyrgylch yma ac mae'r datblygiad personol a chymdeithasol yn uchel," meddai llefarydd.

"Bydd yr hyn sydd wedi ei ganfod a'r argymhellion yn cael ei ddefnyddio ar gyfer yr adolygiad o'r cwricwlwm a'r asesiad o werth y Cyfnod Sylfaen. Mae'r ddau beth yma wedi cychwyn yn barod."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.