Gwella'r M4: Ffordd ratach?

M4 Image copyright Matthew Horwood
Image caption Mae adroddiad y "Llwybr Glas" yn cynnig ffordd rhatach i leihau tagfeydd ar yr M4

Gallai tagfeydd ar yr M4 o gwmpas Casnewydd gael eu datrys am draean cost cynlluniau Llywodraeth Cymu, yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd heddiw gan y Sefydliad Materion Cymreig.

Mae'r adroddiad yn cynnig cynllun fyddai'n costio oddeutu £380m, o'i gymharu â chost traffordd newydd, fyddai o gwmpas £936m.

Byddai'r "Llwybr Glas" yn defnyddio cyfuniad o'r A48 i'r de o Gasnewydd a'r hen ffordd Waith Dur ar ochr ddwyreiniol y ddinas, i greu ffordd ddeuol newydd.

Yr Athro Stuart Cole sy'n gyfrifol am yr adroddiad. Mae o'n arbenigwr ar drafnidiaeth sydd wedi rhoi cyngor i lywodraethau Cymru a Phrydain yn y gorffennol. Mae o'n pryderu bod y cynllun i adeiladu traffordd newydd yn dibynnu ar ffigyrau am dwf traffig yn y dyfodol, heb ystyried dylanwad system reilffordd 'metro'.

"Mae'n rhaid gofyn ydy syniad Llywodraeth Cymru am draffordd newydd yn darparu gormod o le i gerbydau, ac felly'n golygu gwario gormod. Byddai'r Llwybr Glas yn cynnig beth sydd ei angen am gost llawer yn is a chydag effaith llawer yn llai ar yr amgylchedd".

Dylanwad y system 'metro'

Mae ymgynghoriad Llywodraeth Cymru'n darogan cynnydd o 20% mewn traffig erbyn 2035. Ond yn ôl yr Athro Cole, dydi'r syniad ddim yn ystyried y cynllun i drydanu'r rheilffordd a chyflwyno system 'metro' yn yr ardal.

Ychwanegodd, "yn dilyn adeiladu'r 'metro' yn Newcastle yn y 1990au, a'r rhwydwaith tram yn Bordeaux yn 2004, fe ostyngodd llif y traffig o 30% yn ystod amseroedd prysura'r dydd.

"Fe fyddwn i'n disgwyl gweld yr un math o effaith yng Nghasnewydd a Chaerdydd.

"Byddai'r Llwybr Glas yn datrys y broblem tagfeydd ar yr M4, ac yn bwysicach, byddai'n gallu cael ei adeiladu'n gynt na thraffordd, ac felly'n datrys y broblem yn gynt".

Effaith ar yr amgylchedd?

Dau sefydliad sy'n cefnogi'r cynlluniau yn adroddiad yr Athro Cole, yw Cyfeillion y Ddaear ac Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gwent.

Meddai James Byrne o Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Cymru, wrth raglen Eye on Wales:

"Bydd tri opsiwn y llywodraeth yn effeithio ar oddeutu naw cilomedr o safleoedd o ddiddordeb gwyddonol arbennig yng Ngwent, a bydd hynny'n cyfateb i dywallt concrit dros 100, 'falle 200 hectar o dir bywyd gwyllt sy'n bwysig yn genedlaethol.

"Rydyn ni wedi ein drysu gan y tri opsiwn, yn enwedig wrth ystyried geiriau'r cyn-weinidog, Ieuan Wyn Jones yn 2009, pan ddywedodd fod angen edrych ar ffyrdd eraill - rhatach - i osgoi Twneli Brynglas."

Cynlluniau Llywodraeth Cymru

Image caption Mae'r cynllun hefyd yn nodi dwy ffordd amgen i'r draffordd newydd

Wrth lansio ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ym mis Medi, dywedodd Gweinidog yr Economi, Trafnidiaeth a Gwyddoniaeth, Edwina Hart: "Mae amseroedd siwrnai annibynadwy a thagfeydd traffig, yn enwedig yn ystod yr oriau brig yn gyffredin iawn ar yr M4 o amgylch Casnewydd.

"Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i fynd i'r afael â'r broblem chynhwysedd a chydnerthedd ar y brif ffordd gyswllt allweddol hon, y cydnabyddir yn eang ei bod yn allweddol i economi Cymru".

Meddai llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru heddiw:

"Mae opsiynau eraill wedi eu hystyried, ond chawson nhw ddim eu trafod yn yr ymgynghoriad hwn gan na fydden nhw'n cynnig digon o newid i ddatrys y problemau tagfeydd, nac yn cynnig gwelliant hirdymor i'r problemau ar yr M4 o gwmpas Casnewydd".

Daw'r ymgynghoriad i ben ddydd Llun, Rhagfyr 16.

Straeon perthnasol