Disgwyl cymeradwyo cyllideb Cymru

papurau £10 ac £20
Image caption Mae'r gyllideb yn werth tua £15 biliwn

Mae disgwyl y bydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn cael ei chymeradwyo yn y Senedd.

Daeth y llywodraeth leiafrifol Lafur i gytundeb gwerth tua £100m gyda Phlaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol er mewn sicrhau bod y gyllideb yn cael ei chymeradwyo.

Ond mae disgwyl i aelodau Plaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol atal eu pleidleisiau, sy'n golygu na fyddan nhw'n cefnogi'r gyllideb yn ei chyfanrwydd.

Bydd y gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn derbyn £570m ychwanegol dros dair blynedd.

Ond mae llywodraeth leol yn wynebu toriad o 5.81%.

Mae'r Ceidwadwyr yn cyhuddo Plaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol o gefnogi "llywodraeth Lafur sy'n methu".

Blaenoriaethau

Wrth gyhoeddi'r gyllideb ym mis Hydref, dywedodd y Gweinidog Cyllid Jane Hutt nad oedd hi'n bosib gwarchod pob gwasanaeth rhag toriadau Llywodraeth y DU.

Dywedodd mai'r flaenoriaeth oedd diogelu iechyd, ysgolion a buddion cyffredinol fel presgripsiynau am ddim, brecwastau ysgol a thocynnau bws i bensiynwyr.

"Rydym hefyd wedi bod yn glir y byddwn ni'n parhau i ganolbwyntio ar sicrhau twf a chreu swyddi ar gyfer yr economi Gymreig," meddai.

Ond ym mis Tachwedd, cwestiynodd y pwyllgor cyllid ei datganiad, gan awgrymu bod y cynllun yn gyllideb ar gyfer y gwasanaeth iechyd.

Ddydd Llun, aeth Ms Hutt i ysgol gynradd ym Mhort Talbot a chyhoeddi y bydd cynllun ysgolion yr 21ain ganrif, i adeiladu 150 o ysgolion newydd ar gost o £1.4 biliwn, yn cael ei gwblhau ddwy flynedd yn gynt na'r disgwyl gwreiddiol.

Cytundeb

Mae gan Lafur 30 o'r 60 sedd yn y Cynulliad, a does ganddyn nhw ddim mwyafrif i ennill pleidlais ar y gyllideb.

Mae'r blaid wedi dod i gytundeb gyda Phlaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol, fydd yn golygu bod £100m yn cael ei wario ar flaenoriaethau'r pleidiau hynny yn gyfnewid am sicrhau bod ACau'r ddwy blaid yn atal eu pleidleisiau.

Roedd yr arian hwnnw yn cynnwys £50m i drin rhagor o gleifion yn y gymuned yn hytrach nac yn yr ysbyty a dyblu'r cyllid sydd ar gael ar gyfer y grant amddifadedd disgyblion, cynllun i gynorthwyo plant ysgol o gefndiroedd tlawd.

Straeon perthnasol