Ysgolion yn gwrthod ail blatiad i ddisgyblion

Girl being served school meal Image copyright PA
Image caption Parents and pupils have complained of children being left wanting more after school lunch

Mae nifer o ysgolion yng Nghymru wedi dechrau gwrthod ail blatiad o fwyd i ddisgyblion fel rhan o'r frwydr yn erbyn gordewdra.

Dangosodd arolwg gan BBC Cymru bod nifer o gynghorau nawr yn gadael y penderfyniad ar ddogn ychwanegol o ysgolion neu gwmnïau arlwyo.

Mae Powys wedi gwahardd ail blatiad o bwdin tra bod ysgolion Caerdydd yn cael eu hannog i gynnig bara ychwanegol yn unig. Mae Ceredigion yn cyfyngu ar faint yr ail blatiad gan arwain at gwynion gan ddisgyblion.

Dywed Llywodraeth Cymru na fydden nhw am weld plant yn cael eu gadael eisiau bwyd, ac fe yn cyhoeddi canllawiau newydd y flwyddyn nesaf.

Amrywiaeth

Gofynnodd BBC Cymru i'r awdurdodau lleol am brydau mewn ysgolion ac fe wnaeth 17 o'r 22 ymateb.

Mae gan ddisgyblion ymhob ardal yr hawl i ofyn am ail blatiad, ond fe fydd yr ymateb yn wahanol gan ddibynnu ar yr ardal.

Mae'r polisïau'n amrywio o ardal i ardal - mae rhai yn gadael i'r ysgolion benderfynu gydag eraill yn annog ysgolion i geisio mynd i'r afael â gordewdra drwy wrthod ail blatiad.

Ond mae rhai disgyblion a rhieni wedi cwyno am gyfyngiadau, sy'n dilyn cynllun Blas Am Oes gan Lywodraeth Cymru, sy'n ceisio codi safonau maeth.

Daeth nifer o gwynion hefyd am faint o fwyd y mae disgyblion cynradd yn derbyn. Mae rhai wedi dadlau bod plant 10-11 oed angen mwy o fwyd na phlant pedair oed.

Mae ffigyrau yn gynharach eleni yn dangos bod dros 28% o blant pump oed yng Nghymru dros eu pwysau gyda 12.5% yn cael eu hystyried yn ordew. Mae'r broblem yn waeth yng Nghymru nag yn Lloegr na'r Alban.

Mae'r Gweinidog Addysg Huw Lewis wedi dweud ei fod am weld "synnwyr cyffredin" yn cael ei ddefnyddio wrth ddehongli'r canllawiau.

Dywedodd wrth aelodau cynulliad fis diwethaf bod y canllawiau'n hyblyg ac "yn cynnig cydbwysedd maethlon i bobl ifanc ac mae hynny'n rhywbeth yr ydym wedi bod yn gweithio tuag ato ers tro. Mae'r canllawiau'n bwysig, ond felly hefyd synnwyr cyffredin".

Canllawiau newydd

Wrth ymateb i ganfyddiadau BBC Cymru dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Fydden ni byth am weld plant sy'n derbyn bwyd ysgol yn cael eu gadael eisiau bwyd.

"Rydym wedi awgrymu faint o fwyd y dylai ysgolion ei roi i blant sy'n ystyried anghenion maeth plant wrth iddyn nhw dyfu. Felly byddai plentyn ym mlwyddyn 6, er enghraifft, yn derbyn mwy na phlentyn yn y dosbarth derbyn.

"Mae awdurdodau lleol a sawl ysgol wedi gweithio'n galed dros y blynyddoedd i wella safon bwyd a diod mewn ysgolion yn unol â safonau sy'n cael eu hargymell yng nghynllun Blas Am Oes.

"Ond yn absenoldeb deddfwriaeth mae hynny'n amrywio o ysgol i ysgol, ac o ganlyniad doedd bob ysgol ddim yn cyrraedd y safonau.

"Mae canllawiau newydd am fwyta'n iach mewn ysgolion yn cael eu paratoi ar hyn o bryd, ac fe fyddan nhw'n cael eu cyhoeddi yn y flwyddyn newydd."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.