Incwm cyfartalog ffermydd i lawr 30%

  • 21 Ionawr 2014
gwartheg
£45,100 oedd yr incwm cyfartalog i fferm laeth yn 2012/13, lleihad o 33% ers y flwyddyn cynt

Mae incwm ffermydd yng Nghymru wedi gostwng 30% o'i gymharu â'r flwyddyn flaenorol, yn ôl ffigyrau newydd.

Mae'r ffigyrau yn dangos mai £28,400 oedd yr incwm cyfartalog i ffermydd yn 2012/13, 30% yn îs na'r £40,500 ar gyfer 2011/12.

Mae'r Gweinidog Cyfoeth Naturiol a Bwyd, Alun Davies, wedi dweud bod yr ystadegau yn dangos galw am "fwy o wydnwch" yn y diwydiant amaeth.

Ond mae'n dweud y bydd ei newidiadau i'r system daliadau i ffermwyr yn sicrhau hynny.

Effaith y tywydd

Mae'r ffigyrau yn ystyried incwm ffermydd mewn tair ffordd, gan gynnwys incwm y busnes, incwm mewn arian parod, ac incwm net y fferm.

Dangosodd y ffigyrau bod yr incwm cyfartalog ar gyfer ffermydd llaeth yn 2012/13 yn £45,100, lleihad o 33%.

Ar gyfer ffermydd gwartheg a defaid ar dir isel roedd y ffigwr wedi gostwng 18% i £30,200, tra bod ffermydd mewn ardaloedd llai ffafriol wedi cael £22,900 ar gyfartaledd, lleihad o 34%.

Dywedodd y gweinidog bod y ffigyrau hyn yn adlewyrchu'r cyfnod anodd gafodd amaethwyr yn ystod 2012 a 2013.

"Yn dilyn y tywydd eithafol yn y gwanwyn diwethaf, wnes i gymryd nifer o gamau i helpu ffermwyr adennill eu colledion yn sgil y tywydd garw," meddai Mr Davies.

"Roedd hyn yn cynnwys £500,000 drwy elusennau amaethyddol, cefnogaeth un am un drwy Farming Connect, llacio'r rheolau am gladdu anifeiliaid ar y fferm a rhoi taliadau cynnar i ffermwyr gafodd eu heffeithio.

"Ond rydw i'n credu mai'r ffordd orau i amddiffyn a chynyddu incwm ffermwyr yw gwella gallu'r busnesau i ddelio gyda rhwystrau."

Adolygiad annibynnol

Dywedodd mai dyma'r rheswm y tu ôl y penderfyniad diweddar i symud 15% o gyllid taliadau sengl ffermydd o golofn 1 i golofn 2.

Ychwanegodd ei fod wedi gofyn i gyfarwyddwr yr NFU, Kevin Roberts i gynnal adolygiad i mewn i wydnwch y diwydiant amaeth yng Nghymru.

"Rydw i am sicrhau'r dyfodol, yn hytrach na llwyddiant byrdymor amaeth Cymru, a rhoi'r sail gryfaf posib i Gymru fedru delio a'r heriau sydd o'n blaenau."

"Yn yr hirdymor, rydw i'n credu y bydd fy mhenderfyniadau am CAP yn helpu ffermwyr i gynyddu eu effeithlondeb ac elw, datblygu cyfleoedd mewn marchnadoedd newydd, a chryfhau ein gwydnwch yn erbyn digwyddiadau annisgwyl."

'Pryderus'

Yn ymateb i'r ffigyrau, dywedodd llywydd NFU Cymru, Ed Bailey: "Fel ffermwyr rydym wedi arfer hefo peth amrywiaeth yn incwm ffermydd a'r ffaith bod rhai sectorau yn gwneud yn well nac eraill.

"Ond, yr hyn sy'n achosi pryder am y ffigyrau yma yw maint y lleihad mewn incwm ar draws pob math o ffermydd a'r ffaith bod y lleihad yma wedi ei brofi ar draws pob sector."

Ychwanegodd bod y ffigyrau yn amlwg yn adlewyrchu'r tywydd garw yn ystod yr haf yn 2012 a'r gwanwyn yn 2013, wnaeth arwain at gynnydd mewn costau.

Dywedodd nad oedd costau ychwanegol bwyd a cholledion anifeiliaid yn ystod gwanwyn 2013 wedi eu cyfrif yn llawn, a bod hynny yn argoeli yn wael ar gyfer 2013/14.

"Cafodd ffermwyr yng Nghymru ergyd arall ar ddiwedd 2013 wrth i'r Gweinidog Cyfoeth Naturiol a Bwyd, Alun Davies, gyhoeddi ei fod am symud 15% o daliadau ffermwyr i golofn 2.

"Mae NFU Cymru wedi dadlau yn erbyn y penderfyniad amhoblogaidd yma yn gyson am ei fod yn mynd i roi mwy o straen ar incwm ffermwyr yn y dyfodol.

"Mae'r Undeb o'r farn bod hynny yn tanseilio ein gwydnwch ymhellach."