Cludiant ysgol: UCAC a RhAG yn poeni

Ysgol Rhydywaun
Image caption Mae Ysgol Rhydywaun yn poeni am effaith y cynllun, gan fod 90 o ddisgyblion ôl-16 yn dod o ardal Merthyr.

Mae undeb athrawon UCAC a mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG) yn dweud eu bod nhw'n poeni am yr oblygiadau ar addysg Gymraeg, os bydd toriadau i gludiant am ddim i ddisgyblion 16 a hyn.

Daw hyn wedi cynigion gan Gynghorau Pen-y-bont ar Ogwr a Merthyr i gael gwared ar y ddarpariaeth.

Dywedodd Rebecca Williams, Swyddog Polisi UCAC: "Rydym yn deall pa mor anodd yw hi ar Awdurdodau Lleol. Ond rhaid ystyried y risgiau sydd ynghlwm wrth y cynigion hyn."

Ychwanegodd y byddai torri cludiant am ddim i ddisgyblion ôl-16 yn mynd yn groes i strategaethau'r Llywodraeth i gadw pobl ifanc mewn addysg, ac i gynyddu'r niferoedd sy'n derbyn addysg cyfrwng Cymraeg.

Mae Cyngor Merthyr yn dweud y bydd y cynllun yn arbed miloedd o bunnau y flwyddyn.

'Gymaint yn ddrytach'

Dywedodd Ms Williams y byddai'n effeithio ar y disgyblion sy'n teithio o bell i gyrraedd yr ysgol, gan fod hynny "gymaint yn ddrytach - a hynny mewn ardaloedd difreintiedig".

"Mae hynny'n rhoi addysg ôl-16 cyfrwng Cymraeg dan fygythiad, ac mi fyddai hynny yn ei dro yn codi cwestiynau mawr am gynaladwyedd yr ysgolion cynradd ac uwchradd yn y sector, heb son am y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

"Rhaid i Awdurdodau Lleol ystyried gwir oblygiadau unrhyw benderfyniadau, a bod yn barod i dderbyn y cyrifoldeb amdanynt yng ngwydd y cyhoedd a'r Llywodraeth."

Meddai Ceri Owen, Swyddog Datblygu RhAG: "Tra'n derbyn bod rhaid gwneud arbedion mewn adeg o gynni, rhaid i Awdurdodau Lleol hefyd berchnogi'r cyfrifoldeb o sicrhau bod addysg Gymraeg yn hygyrch ac mor hwylus â phosib i bawb sy'n dymuno manteisio arni.

"Mae darpariaeth cludiant effeithiol yn allweddol i sicrhau cydraddoldeb i addysg Gymraeg, gan fod y ddarpariaeth mor bell o gartrefi'r rhan fwyaf o deuluoedd.

'Cosbi'r llai cefnog'

Ychwanegodd Ms Owen y byddai'r newid yn cael "effaith negyddol ar ddewisiadau rhieni yn y meithrin a'r cynradd gan lyffetheirio gallu'r sir i gyrraedd targedau twf y Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg."

"Mae codi tâl am gludiant ysgol yn mynd i gosbi'r llai cefnog yn fwy na neb, a pheri na fydd disgyblion o gefndiroedd tlotach yn gallu parhau ag addysg Gymraeg.

"Bydd yn gosod disgyblion dan straen yn ogystâl â rhieni sy'n poeni am eu sefyllfa ariannol. Yn wir, mae'n gwestiwn a yw'r siroedd wedi cynnal asesiad cydraddoldeb ar effaith codi tâl am gludiant ysgol ar addysg Gymraeg 16+, ar addysg 16+ yn gyffredinol nac ar deuluoedd llai cefnog."

Dywedodd Cyngor Merthyr y byddai cynllun o'r fath yn arbed £115,000 y flwyddyn, ac y bydd yr ymgynghoriad yn dod i ben ar Chwefror 3.

Straeon perthnasol