Nigel Jenkins, y bardd, awdur a'r darlithydd wedi marw

Nigel Jenkins Image copyright Gwasg Gomer
Image caption Yn 1996 fe enillodd Nigel Jenkins wobr Llyfr y Flwyddyn

Mae teyrngedau'n cael eu rhoi i'r bardd, awdur a'r darlithydd Nigel Jenkins.

Fe gyhoeddodd sawl cyfrol o gerddi, rhai wedi eu cyfieithu i'r Ffrangeg, Almaeneg, Eidaleg a Rwsieg, a golygodd a chyfieithu nifer o gerddi beirdd eraill.

Roedd yn enwog hefyd am ei lyfrau teithio ac ym 1996 fe enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn Cyngor Celfyddydau Cymru am ei lyfr teithio 'Gwalia yn Khasia'.

Fe oedd awdur 'Real Swansea' ac ysgrifennodd ddwy ddrama, 'Strike a Light!,' a 'Waldo's Witness' am fywyd y bardd a'r heddychwr, Waldo Williams.

Bu'n gweithio fel newyddiadurwr i'r BBC, cylchgronau Arcade, Planet, Radical Wales, a'r Western Mail ac roedd yn olygydd celfyddydol 'Wales on Sunday' am gyfnod ac yn olygydd cylchgrawn Undeb Awduron Cymru, 'The Works'.

Fe oedd cyd-olygydd Gwyddoniadur Cymru Yr Academi Gymreig gafodd ei gyhoeddi yn 2008.

Roedd wedi darlithio yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin, ac yng nghanolfan ysgrifennu Tŷ Newydd.

Roedd hefyd yn gyfarwyddwr cwrs ysgrifennu creadigol Prifysgol Abertawe lle oedd wedi darlithio ers 2003.

Newyddiadurwr

Image caption Roedd hefyd wedi cyd-olygu Gwyddoniadur Cymru.

Fe gafodd ei eni ym 1949 a'i fagu ar fferm ym Mhenrhyn Gŵyr.

Wedi gadael yr ysgol fe aeth i weithio am bedair blynedd fel newyddiaduwr papur newydd yng nghanolbarth Lloegr ac yna ar ôl cyfnod o deithio astudiodd lenyddiaeth a ffilm ym Mhrifysgol Essex.

Fe aeth i weithio fel labrwr mewn syrcas symudol yn America am gyfnod cyn dychwelyd i Gymru ym 1976 ac ennill ei fara menyn ers hynny fel awdur a darlithydd, yn byw yn Y Mwmbwls ger Abertawe.

Roedd ganddo ddwy ferch, y gantores werin Angharad Jenkins a'r nyrs blant Branwen Jenkins.

'Talent greadigol anhygoel'

Wrth roi teyrnged iddo, dywedodd llefarydd ar ran Gwasg Gomer, a gyhoeddodd nifer o'i lyfrau: "Roedd Nigel Jenkins yn awdur a bardd toreithiog, a'i gariad tuag at eiriau a Chymru yn amlwg yn ei gyhoeddiadau.

"Mae Gwasg Gomer wedi colli gwir ffrind, mae Cymru wedi colli un a oedd yn hyrwyddo ysgrifennu Cymreig yn yr iaith Saesneg, ac mae'r byd llenyddol wedi colli un o'u cymeriadau annwylaf.

"Mae ei lyfrau'n brawf o'i dalent greadigol anhygoel a bydd colled fawr ar ei ôl."

Mae nifer o bobl hefyd wedi trydar teyrngedau.

Yn ôl yr awdur a'r sylwebydd celfyddydol, Jon Gower: "Tristwch mawr. Bu farw'r bardd Nigel Jenkins. Cymro a chymwynaswr cenedl, awdur heb ei ail ac athro da. Teimlwn dros y teulu yn eu galar."

Mae Bethan Jenkins AC, hefyd wedi trydar: "Gorwedd mewn hedd Nigel Jenkins - y bardd o Abertawe wedi marw. Newyddion trist iawn. Dyn arbennig."

'Dawn werthfawr'

Dywedodd Dr Dai Lloyd, darpar-ymgeisydd Cynulliad Plaid Cymru ar gyfer Gorllewin Abertawe: "Roedd gwaith Nigel Jenkins yn ysbrydoliaeth i Cymru gyfan. Roedd gydag ef y ddawn werthfawr o'n helpu ni chwerthin amdanon ni ein hunain, yn ein dwy iaith - ond ar yr un pryd werthfawrogi'r hyn sydd gan ein cenedl i'w gyfrannu i'r byd.

"Fel Dylan Thomas, sydd â chanmlwyddiant ei eni eleni, mae ei farddoniaeth a'i gyhoeddiadau rhyddiaith arbennig wedi rhoi Abertawe, Gŵyr a Chymru ar lwyfan y byd.

"Rown i'n ffodus o'i adnabod yn dda - aeth ein plant i'r un ysgolion Cymraeg ac fe groesodd ein llwybrau'n aml, yn wleidyddol yn ogystal ag yn ddiwylliannol.

"Bydd colled fawr ar ei ôl, yn ardal Abertawe yn arbennig, ond bydd ei lais unigryw'n parhau i fyw yn ei waith ysbrydoledig."