Cynllun Gwynedd a Môn: Awduron yn poeni am yr iaith

Angharad Tomos
Image caption Mae Angharad Tomos ymhlith yr awduron sy'n datgan eu pryder

Mae rhai o awduron amlycaf Cymru mewn llythyr agored wedi nodi eu pryder am effaith cynllun datblygu lleol siroedd Gwynedd a Môn ar y Gymraeg.

Nod y cynllun yw codi bron i 8,000 o dai yn y ddwy sir yn ystod y degawd nesaf.

Mae'n penderfynu lle bydd tai yn cael eu hadeiladu a diwydiant yn cael ei leoli, ac mae disgwyl iddo gael ei gwblhau erbyn 2016.

Mae'r awduron, gan gynnwys Dr Bruce Griffiths a Dewi Prysor, yn galw ar y ddau gyngor i wneud arolwg llawn o'r angen lleol am dai a gwasanaethau.

'Anfodlonrwydd mawr'

Dywedodd Angharad Tomos: "Rydym yn falch o fod wedi gallu cydlynu'r llythyr agored yma. Erbyn hyn mae'n glir i ni fod anfodlonrwydd mawr yn bodoli ynglŷn â'r cynllun i adeiladu miloedd o dai yn y ddwy sir.

"Fel un sy'n poeni am ddyfodol y Gymraeg fel iaith gymunedol, ac fel un sy'n cael gwahoddiad i'r cymunedau hynny yn aml fel awdur, ni allaf bwysleisio ormod bwysigrwydd y cymunedau hynny i barhad y Gymraeg.

"Mae'n fater syml - er mwyn creu cynllun datblygu lleol cynaliadwy i gymunedau Gwynedd a Môn, rhaid cynnal gwaith ymchwil manwl ym mhob cymuned er mwyn sicrhau dyfodol i'r Gymraeg yn ein cymunedau."

Beirniadu

Bydd Cymdeithas yr Iaith yn cydlynu llythyrau tebyg gan gerddorion, beirdd, athrawon a phobol ifanc o fewn wythnosau a bydd rali "Na i 8000 o dai" yng Nghaernarfon ar Fawrth 29.

Mae cynghorau Gwynedd a Môn wedi eu beirniadu yn hallt dros y misoedd diwethaf am gymeradwyo datblygiadau mawr.

Ym Mangor mae trigolion Penrhosgarnedd wedi ymgyrchu yn erbyn ceisiadau cynllunio i adeiladu cannoedd o dai newydd yno.

Maen nhw wedi cwyno nad oedd y cynlluniau yn ystyried yr angen lleol am dai newydd na chwaith effaith mewnfudwyr ar yr iaith.

Ar Ynys Môn mae cynllun adeiladu tai a phentref ymwelwyr Land yn Lakes yng Nghaergybi wedi bod yn bwnc llosg.

'Sylwadau'

Mae Cyngor Gwynedd wedi dweud: "Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i bob awdurdod cynllunio lleol baratoi cynllun datblygu lleol a fydd yn nodi cyflenwad digonol o dir datblygu i gwrdd ag anghenion yr ardal.

"Rydym ar hyn o bryd yn gofyn i gynghorwyr lleol a chynghorau tref a chymuned gyflwyno sylwadau ar amrywiaeth o safleoedd datblygu posibl, gan bwysleisio efallai na fydd angen pob un o'r safleoedd hyn i fodloni'r gofyniad am dai newydd yn ystod cyfnod y cynllun.

"Bydd canlyniadau'r holl broses asesu yn llywio'r penderfyniad ynghylch pa safleoedd fydd yn cael eu cynnwys yn y cynllun datblygu lleol drafft.

"Bydd y cynllun drafft yn cael ei gyhoeddi ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus ym Mai/Mehefin 2014 yn dilyn cymeradwyaeth Cyngor Gwynedd a Chyngor Sir Ynys Môn."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.