Llawdriniaeth y galon: gofyn am atebion

llawfeddygon
Image caption Roedd Coleg Brenhinol y Llawfeddygon wedi ysgrifennu at Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru fis Gorffennaf y llynedd yn rhybuddio bod diogelwch cleifion mewn perygl

Mae pryderon pellach wedi cael eu codi gan Goleg Brenhinol y Llawfeddygon (RCS) am gleifion yn marw tra'n aros am lawdriniaethau ar y galon.

Mae'r coleg wedi ysgrifennu at Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru (AGIC) yn gofyn beth sydd wedi cael ei wneud i wella'r sefyllfa, chwe mis ar ôl iddyn nhw rybuddio bod diogelwch cleifion mewn perygl.

Mewn llythyr at yr arolygiaeth ym mis Gorffennaf y llynedd, dywedod llawfeddygon fod y sefyllfa yn ddifrifol, gan ddweud bod nifer fawr o gleifion yn marw tra'n aros am lawdriniaeth ar y galon yn ne Cymru.

Roedd Coleg Brenhinol y Llawfeddygon yn dweud bod cyfradd y marwolaethau yn uwch na'r disgwyl a bod hyn yn deillio o amseroedd aros cwbl anaddas.

Fe gafodd dau arolwg eu lansio, ond chwe mis yn ddiweddarach, dydy'r adroddiadau heb gael eu cyhoeddi.

Mae'r coleg felly wedi ysgrifennu eto at AGIC yn gofyn am ymateb i'w pryderon ac mae AGIC wedi dweud y byddan nhw'n ymateb i'r llythyr yn y man.

Dim ateb

Mae llawdriniaethau ar y galon yn cael eu perfformio mewn dau ysbyty yn y de - Ysbyty Treforys, Abertawe ac Ysbyty'r Brifysgol, Caerdydd.

Maen nhw'n dweud eu bod yn cael trafferth cyrraedd y galw sy'n bodoli ar gyfer eu gwasanaethau.

Yn Awst 2013 fe ddaeth llythyrau gafodd eu cyfnewid rhwng Coleg Brenhinol y Llawfeddygon ac AGIC i'r fei, oedd yn dangos fod 152 o gleifion wedi marw yn y pum blwyddyn ddiwethaf tra'n aros am driniaeth yn yr ysbytai.

Ym mis Medi fe ddywedodd Dr James Wrench, pennaeth Rhwydwaith y Galon De Cymru, fod cleifion yn marw tra'n aros am lawdriniaeth.

Maen nhw'n anfodlon nad ydyn nhw wedi derbyn ateb hyd yma.

'Ateb cyn bo hir'

Mae eu llythyr diweddaraf yn dweud: "Fe wnaeth Coleg Brenhinol y Llawfeddygon ysgrifennu at Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru i ofyn am ddiweddariad ynglŷn ag os oedd ein pryderon am amseroedd aros am lawdriniaethau'r galon yng Nghymru wedi cael eu datrys.

"Rydym yn disgwyl am weld cyhoeddi dau adroddiad: un gan y Pwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru ar gleifion sy'n aros am lawdriniaeth dewisol yn ne Cymru, ac adroddiad arall gan y Cardiac Surgery Working Group of the Cardiac Services Review for Wales."

Mae llefarydd ar ran AGIC wedi dweud eu bod "wedi derbyn llythyr gan Goleg Brenhinol y Llawfeddygon ac fe fyddan nhw'n ymateb cyn bo hir.

"Yn y cyfamser, rydym wedi cyfarfod gyda'r coleg, yn parhau i fonitro'r sefyllfa ac fe fyddwn yn ystyried yr adroddiadau unwaith y byddan nhw ar gael."

Cytundeb â Lloegr

Erbyn hyn, mae wedi dod i'r amlwg bod PGIAC wedi comisiynu 80 o lawdriniaethau y tu allan i Gymru hyd at ddiwedd Mawrth.

Bydd y rhain mewn pedair canolfan, gan gynnwys un breifat y Spire ym Mryste.

Y nod yw lleihau'r amser aros.

Meddai Stephen Harrhy, cyfarwyddwr dros dro'r pwyllgor: "Mae PGIAC wedi bod yn gweithio'n agos gyda byrddau iechyd i gynyddu faint o driniaeth ar y galon sydd ar gael ar gyfer cleifion yn ne Cymru.

"Rydyn ni wedi comisiynu rhagor o apwyntiadau yn Lloegr yn ystod y flwyddyn ariannol hon ac yn 2014-15, er mwyn lleihau amseroedd aros i gleifion yn ne Cymru.

"Mae meddygon yn cadw golwg ar eu cleifion er mwyn asesu risg, a bydd rhai yn cael cynnig triniaeth ym Mryste, Birmingham neu Lundain. Bydd cleifion hefyd yn parhau i gael triniaeth yn ne Cymru.

"Rydyn ni'n gwybod bod safon triniaeth ar y galon yn ne Cymru yn ardderchog... ond mae angen sicrhau rhagor o apwyntiadau er mwyn ateb i'r galw nawr ac yn y dyfodol... Rydym wedi ymrwymo i gynllun dwy flynedd o hyd i leihau amser aros."

Safon yn 'dda iawn'

Mae Gweinidog Iechyd Llywodraeth Cymru, Mark Drakeford wedi cymeradwyo'r cytundeb.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae safon gofal y galon yn ne Cymru yn dda iawn ...

"Er hyn, ni'n ymwybodol nad oes yna ddigon o adnoddau i ymateb i'r galw. Dyna pam 'dy ni eisoes wedi cymryd camau brys i gynnig gwasanaeth cyflymach.

"Mae hyn yn cynnwys cynnig triniaeth mewn canolfannau eraill, a chynnal triniaethau ar y penwythnos. Yn y tymor hir ry'n ni'n buddsoddi eto mewn gwaith ymchwil i wella'r gwasanaeth yng Nghymru."

Straeon perthnasol