Cyhoeddi manylion Tafwyl 2014

Bryn Fôn
Image caption Hwn fydd y tro cyntaf i'r canwr poblogaidd ganu yn Tafwyl

Mae trefnwyr Gŵyl Tafwyl wedi cyhoeddi y bydd Bryn Fôn yn rhan o'r dathliadau yn y castell yn ystod Gŵyl Tafwyl eleni.

Hefyd yn chwarae ar y brif lwyfan, sy'n cael ei noddi gan BBC Cymru, fydd Bob Delyn, Yr Ods ac Endaf Gremlin.

Bydd y flwyddyn hon yn gweld Tafwyl yn ehangu ei gorwelion, wrth i'r dathliadau symud tu allan i furiau Castell Caerdydd, i Heol y Castell sydd gerllaw.

Y syniad yw ceisio denu rhai o drigolion di-Gymraeg y ddinas ac ymwelwyr drwy ddarparu awyrgylch carnifal ar lwyfan newydd fydd yn cynnwys bandiau ffync, jazz, gwerin, pres a drymiau dur.

Dywedodd Gweinidog Diwylliant Llywodraeth Cymru, John Griffiths: "Mae Tafwyl yn chwarae rôl werthfawr iawn yn hyrwyddo'r iaith ac yn dangos i Gymry di-Gymraeg ei bod hi'n iaith fyw ac un y gall pawb ei mwynhau a bod yn falch ohoni."

Pobi a rygbi

Image copyright BBC Sport
Image caption Mae Rhys Patchell o'r Gleision yn un o lysgenhadon yr ŵyl

Mae nifer o weithgareddau eraill wedi cael eu trefnu am y tro cyntaf hefyd, gan gynnwys cystadleuaeth bobi wedi ei beirniadu gan Beca Lyne-Pirkis, oddi ar sioe boblogaidd y BBC, The Great British Bake Off.

Ar gyfer pobl ifanc bydd gweithdai chwaraeon yn cael eu cynnal gan Undeb Rygbi Cymru, Cymdeithas Pêl Droed Cymru, Athletau Cymru a'r Gleision.

Yn ogystal bydd pabell ar gyfer llenyddiaeth, wedi ei threfnu gan Lenyddiaeth Cymru, a phabell yn ymwneud â'r celfyddydau, gyda Theatr Sherman, Theatr Genedlaethol Cymru a Chanolfan Mileniwm Cymru.

Bydd yr ŵyl yn cael ei hagor yn swyddogol gan y Prif Weinidog Carwyn Jones eleni, ar Orffennaf 12, ac mae wedi disgrifio'r digwyddiad fel rhan o'i ymrwymiad i "sicrhau bod yr iaith Gymraeg yn iaith fyw sy'n cael ei defnyddio yn y gymuned".

Hanes yr ŵyl

Image caption Fe aeth yr ŵyl rhy fawr i'r Hen Fochyn Du

Cafodd Tafwyl ei sefydlu nôl yn 2006 gan Fenter Caerdydd er mwyn ceisio codi ymwybyddiaeth o'r iaith yn y ddinas.

Roedd yn arfer cael ei chynnal yng ngardd tafarn y Mochyn Du, ger Gerddi Soffia, ond symudodd i'r castell yn 2012 wrth i faint ac uchelgais y fenter gynyddu.

Yn 2013 fe benderfynodd Cyngor Caerdydd roi'r gorau i roi nawdd i'r ŵyl, wrth iddyn nhw geisio arbed arian, ac roedd pethau'n edrych yn ddu am gyfnod.

Ond fe benderfynodd Llywodraeth Cymru gamu i'r adwy, gyda'r gweinidog oedd â chyfrifoldeb dros yr iaith ar y pryd, Leighton Andrews, yn disgrifio'r ŵyl fel "achos unigryw".

Mae'r £20,000 a roddwyd yn 2013 wedi cael ei roi eto eleni, a'r flwyddyn hon mae'r trefnwyr wedi llwyddo i sicrhau arian ychwanegol gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a Chyngor Celfyddydau Cymru - arian sydd wedi galluogi iddynt ehangu.

Mae manylion ynglŷn â'r holl sefydliadau sy'n noddi'r wyl - cyfanswm o 18 - i'w gweld ar wefan Tafwyl.

Straeon perthnasol