Diogelu Cwm Idwal

Cwm Idwal Image copyright Simon Panton
Image caption Mi fydd y prosiect yn darparu gwybodaeth ddefnyddiol i ddringwyr a mynyddwyr yng Nghwm Idwal.

Bydd gwasanaeth newydd yn helpu dringwyr ac yn diogelu planhigion mynyddig prin Cwm Idwal, Eryri.

Prosiect peilot yw'r Gwasanaeth Gwybodaeth Amodau Gaeaf Cymru, wedi'i sefydlu ar y cyd rhwng Cyfoeth Naturiol Cymru a Chyngor Mynydda Prydain (BMC).

Mi fydd yn darparu gwybodaeth fyw am amodau yng Nghwm Idwal, Eryri, er mwyn helpu dringwyr yn y gaeaf yn bennaf.

Bydd y prosiect yn darparu tymheredd y tir a'r aer, i helpu dringwyr a mynyddwyr benderfynu a ydi'r amodau yn addas ar gyfer dringo yn y cwm.

Bydd hyn yn helpu i osgoi'r sefyllfa lle bydd pobl yn teithio yno ac yn mynd i gerdded ar hyd llwybrau anaddas ac o bosib yn achosi niwed i'r llystyfiant.

Enwog am blanhigion prin

Mae Cwm Idwal yn enwog am ei blanhigion a'i flodau prin, megis Lili'r Wyddfa, sy'n tyfu ar wyneb y creigiau.

Cafodd yr ardal ei dynodi yn Warchodfa Natur Genedlaethol gyntaf Cymru ym 1954, a hynny, yn rhannol, i gydnabod pwysigrwydd y rhywogaethau prin hyn.

Bydd yr orsaf synhwyro o bell hon yn cynhyrchu data byw ac yn cofnodi, nid yn unig beth yw tymheredd yr aer ond hefyd tymheredd y dywarchen 5cm o dan yr wyneb, yn ogystal â thymheredd y ddaear 15cm a 30 cm i lawr.

Mae'r wybodaeth hon wedyn yn cael ei hanfon gan signal radio i borthiant rhyngrwyd yn Ogwen, y ganolfan newydd i ymwelwyr a bydd yn ymddangos yn fyw ar Gronfa Ddata Mynediad Rhanbarthol Cyngor Mynydda Prydain (BMC).

Bydd mynyddwyr wedyn yn gallu defnyddio'r wybodaeth hon i weld a yw amodau yn addas mewn gwirionedd ar gyfer dringo yn y gaeaf yn y Cwm.

Image copyright Simon Panton
Image caption Clogwyn y Geifr yng Nghwm Idwal

Bydd hyn yn helpu i osgoi'r sefyllfa lle bydd pobl yn gyrru'r holl ffordd i Gwm Idwal, neu'n gwneud ymdrech i gyrraedd yno, ac wedyn, o bosibl yn cael eu temtio i ddefnyddio llwybrau lle nad yw'r amodau'n addas, ac o bosibl yn achosi niwed i'r llystyfiant.

Meddai Elfyn Jones, Cyngor Mynydda Prydain: "Mae gan Gwm Idwal rai o'r clogwyni gorau i'w dringo yn y gaeaf yng Nghymru, ond hefyd mae'n hafan i blanhigion mynydd prin a bregus y gall dringwyr eu niweidio yn hawdd os nad ydynt wedi rhewi'n gyfan gwbl neu os nad ydynt yn cael eu hamddiffyn gan drwch da o eira neu rew."

Meddai Joe Roberts, Cyfoeth Naturiol Cymru: "Gydag oddeutu 125,000 o bobl yn ymweld â'r Cwm bob blwyddyn, mae'n ardal hynod o boblogaidd ar gyfer chwaraeon a hamdden, ac mae'n denu ymwelwyr sy'n rhoi hwb i'r economi leol.

"Yn ffodus, erbyn hyn mae'r rhan fwyaf o ddringwyr y gaeaf yn ymwybodol iawn o'r angen i amharu gyn lleied ag sydd bosibl ar gynefinoedd sensitif a bregus a bydd y gwasanaeth hwn yn caniatáu iddynt wneud gwell penderfyniadau yn y dyfodol."