Cosbi disgybl am esgidiau anghywir

Llyr Gruffydd
Image caption Mae rhieni'n methu fforddio dillad ysgol yn broblem gynyddol, yn ôl Mr Gruffydd

Mae AC wedi galw am arweiniad ynglŷn â sut i ddelio gyda theuluoedd sy'n methu fforddio prynu gwisg ysgol, wedi i un ferch ifanc gael ei chosbi am wisgo'r esgidiau anghywir.

Mae Llŷr Gruffydd yn dweud na ddylai plant gael eu cosbi yn yr ysgol os nad yw eu teuluoedd yn gallu talu am y dillad cywir.

Mae'r alwad yn dod yn sgil achos merch ifanc o Wrecsam oedd wedi cael ei chosbi a'i rhoi i weithio mewn "cwpwrdd" am ei bod yn gwisgo'r esgidiau anghywir tra bod ei mam yn aros i gael ei chyflog.

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud bod "polisi gwisg ysgol yn fater i ysgolion unigol a'u corff llywodraethol, ond mae arweiniad Llywodraeth Cymru yn glir y dylai ystyriaethau cost fod yn flaenoriaeth".

'Cyfyng iawn'

Mae Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Ogledd Cymru, Llŷr Gruffydd, yn codi cwestiynau am achos Charlotte Owen a'i merch 15 oed, Lauren, disgybl yn Ysgol Rhiwabon, Wrecsam.

Mae Ms Owen, sy'n rhiant sengl i bedwar o blant ac yn derbyn taliadau lles, yn honni iddi anfon nodyn i'r ysgol drwy Lauren yn esbonio pam y byddai ei merch heb yr esgidiau cywir am gyfnod byr tan y byddai'n gallu fforddio prynu pâr newydd.

Mae'n bwriadu cwyno'n ffurfiol i'r ysgol wedi i'w merch ddweud iddi gael ei rhoi mewn ystafell fechan, i weithio ar ei phen ei hun, am ddiwrnod cyfan, gan nad oedd ganddi'r esgidiau addas.

Pan roedd yr ystafell "neilltuo" yn llawn, roedd wedi cael ei gorfodi i weithio ar ei phen ei hun mewn storfa gwpwrdd am awr, meddai.

Dywedodd Lauren: "Mae'r cwpwrdd yn un metr wrth metr a hanner ac mae 'na ddesg fach yno, cadair ... ac mae 'na silffoedd."

Er bod y drws ar agor, meddai, "Do'n i ddim yn ei hoffi rhyw lawer. Roedd yn gyfyng iawn ac yn unig iawn."

Dywedodd ei bod hi'n "gweld o'n annheg ofnadwy gan nad fy mai i oedd o, felly dyliwn i ddim bod yn cael fy nghosbi".

'Nid bai Lauren'

Mae'i mam, Charlotte, yn dweud ei bod hi wedi'i ffieiddio, gan ychwanegu "Dydech chi ddim yn rhoi plentyn mewn cwpwrdd."

Dywedodd ei bod wedi ymweld â'r ysgol y bore canlynol, fe welodd hi'r cwpwrdd, ac fe ddywedodd bod yr ysgol yn "ymddiheuro'n fawr".

Fodd bynnag, meddai: "Mae'r rheolau a rheoliadau sydd ganddyn nhw heb lawer o roi ynddyn nhw o gwbl, a dwi'n credu ei fod yn hynod o annheg.

"Mae Lauren yn fyfyrwraig dda. Mae hi yn y setiau uchaf i gyd. Mae'n mynychu'r ysgol o hyd... a rydech chi'n gwneud hyn iddi oherwydd pâr o esgidiau? Pa fath o neges mae hynny'n ei anfon?"

Ychwanegodd: "Wrth gwrs, nid bai Lauren ydi hyn. Yn bell o hynny. Ar ddiwedd y dydd, maen nhw'n cosbi plant am rywbeth sydd allan o'u rheolaeth yn llwyr."

Mewn datganiad, mae'r ysgol yn dweud: "Mae hyn yn fater preifat rhwng yr ysgol a rhiant ac rydym yn teimlo na fedrwn ni ymateb am fyfyrwyr unigol.

"Rydym yn aros, ar hyn o bryd, am gŵyn ffurfiol gan y rhiant, a phan dderbyniwn ni ef, fe fyddwn ni'n delio â'r gwyn yn unol â threfn gwynion ffurfiol yr ysgol."

'Hawliau dynol'

Dywedodd Llŷr Gruffydd: "Mae 'na fater yn fa'ma sydd yn ymwneud â hawliau dynol sylfaenol, yn nhermau disgyblion yn dioddef oherwydd rhywbeth sydd allan o'u rheolaeth.

"Mae 'na amgylchiadau dilys, ar brydiau, lle nad ydyn nhw ar fai."

Fe alwodd am eglurder am "yr arweiniad sy'n cael ei roi gan Lywodraeth Cymru i awdurdodau addysg ynglŷn â sut i ddelio gyda sefyllfaoedd - cynyddol erbyn hyn, wrth gwrs, - lle mae teuluoedd yn gweld hi'n anodd yn economaidd i gyrraedd y gofynion o ran rheolau a gwisgoedd ysgol ac ati a sut maen nhw'n cynghori awdurdodau ar sut i ddelio gyda sefyllfaoedd fel hyn.

"Ac yna, wrth gwrs, sut mae awdurdodau addysg yn sicrhau bod hyn yn cael ei adlewyrchu yn y ffordd maen nhw'n gweithio. "

Mae llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru wedi dweud: "Mae polisi gwisg ysgol yn fater i ysgolion unigol a'u corff llywodraethol, ond mae arweiniad Llywodraeth Cymru yn glir y dylai ystyriaethau cost fod yn flaenoriaeth.

"Ni ddylai'r un wisg ysgol fod mor ddrud fel bod disgyblion neu'u teuluoedd yn teimlo eu bod yn methu ceisio neu mynd i ysgol benodol. "

Doedd neb o Gyngor Wrecsam ar gael i ymateb.