Cyhoeddi canlyniadau arolwg rygbi

Josh Lewsey Image copyright Huw Evans picture agency

Mae Undeb Rygbi Cymru wedi cyhoeddi canlyniadau gwaith ymchwil gan Bennaeth Rygbi newydd yr undeb, Josh Lewsey.

Fe ddechreuodd Mr Lewsey yn ei swydd fis Hydref 2013, cyn treulio'r tri mis cyntaf yn paratoi arolwg gan siarad gyda chynrychiolwyr y clybiau a rhanbarthau, trafod gyda chwaraewyr ac ymweld ag ysgolion, clybiau a chyrff llywodraethol.

Roedd yr arolwg yn edrych ar rygbi ar bob lefel yng Nghymru. Ymysg yr argymhellion, mae:

  • rhoi rhagor o bwyslais ar rygbi mewn ysgolion;
  • datblygu'r ffordd mae chwaraewyr yn symud o un clwb i'r llall;
  • gwneud yn siwr bod rhagor o chwaraewyr yn aros yn eu clybiau;
  • unioni'r adrannau perfformiad a datblygiad er mwyn cynnig darpariaeth i glybiau ac ysgolion drwy ddefnyddio strwythur tymhorol wedi'i gydlynu yn well;
  • atgyfnerthu gwerthoedd positif diwylliannol a chymdeithasol rygbi'r undeb;
  • gwneud yn siwr bod ffordd glir i'r rheiny sy'n gadael y llwybr proffesiynol i barhau i ymwneud â'r gêm;
  • datblygu cynllun synhwyrol ar ddatblygiad a lleoliad chwaraewyr er mwyn cynnal y gêm broffesiynol.

Yn ogystal â'i waith ymchwil ei hun, fe ddefnyddiodd Mr Lewsey ddata o arolwg staff, archwiliad URC ac archwiliadau gwahanol glybiau.

Yn ogystal, fe gynhaliodd arolwg brand a gwneud defnydd o adroddiadau gan Chwaraeon Cymru, Repucom a Sport England ac edrych ar y sefyllfa mewn gwledydd eraill.

Dywedodd Mr Lewsey: "Mae'n fantais fawr i ni mai rygbi yw'r gamp genedlaethol yng Nghymru.

"Mae hunaniaeth y gêm yn rhan annatod o ddiwylliant a gwerthoedd y gymdeithas, a'r clybiau lleol yn aml iawn yn ganolbwynt i'n cymunedau ni..."

'Cynulleidfa darged'

Ychwanegodd y byddai ysgolion a cholegau yn ganolbwynt i'w waith: "Disgyblion ysgol yw'n cynulleidfa darged ni yn ein hymgais i gynyddu'r nifer o bobl sy'n chwarae rygbi o ddydd i ddydd - edrych ar ffyrdd i ddenu pobl i chwarae a gwella'r safon...

"Er fod rygbi'n cael ei gynnig yn y rhan fwyaf o ysgolion, 'dy ni wedi canfod mai am gyfnodau byrion, neu o dro i dro mae'r ddarpariaeth ar gael... Am nifer o resymau, mae cwymp wedi bod yn nifer y cystadlaethau rygbi rhwng ysgolion..."

Nawr, bydd Cynghreiriau Ysgolion Rhanbarthol yn cael eu sefydlu i roi cyfle i ragor o bobl ifanc gymryd rhan.

O ran rygbi yn y clybiau lleol, mae'r arolwg wedi amlygu ochrau positif a negyddol y gêm yng Nghymru. Mae mwy nag erioed o chwaraewyr ifanc dan 14 oed yn rhan o glwb a 67% o glybiau'n hyfforddi tri neu mwy o dimau plant.

Mwy o ferched

Mae'r nifer o ferched sydd wedi cofrestru i chwarae rygbi gyda chlwb wedi cynyddu, hefyd. Yn ôl yr arolwg, mae angen rhagor o ffocws ar gêm y merched.

Mae pryder, fodd bynnag, yn enwedig am y timau ieuenctid dros 14 oed a thimau'r dynion ifanc. Mae'r ffigyrau'n dangos cwymp sylweddol yn y nifer sy'n parhau i chwarae heibio 14 oed, sy'n golygu bod carfannau 'ail dîm' yn cael trafferth.

Meddai Mr Lewsey: "'Dy ni angen gweithio gyda'n clybiau ni i wneud yn siwr fod pobl ifanc yn dal i chwarae rygbi fel oedolion."