Deiseb: Galw am fwy o wybodaeth am asbestos mewn ysgolion

Bag asbestos Image copyright bbc
Image caption Mae'r ddeiseb yn galw am roi mwy o wybodaeth i rieni a gwarchodwyr plant am bresenoldeb asbestos mewn adeiladau ysgolion

Mae 'na alw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno mesurau yn ymwneud ag asbestos mewn ysgolion.

Ddydd Mawrth, mae pwyllgor deisebau'r Cynulliad yn trafod galwad ar i rieni a gwarchodwyr plant gael gwybod yn union pa adeiladau ysgolion sydd ag asbestos ynddyn nhw, a pha gamau sy'n cael eu cymryd i reoli'r sefyllfa.

Mae 448 o bobl wedi arwyddo'r ddeiseb 'Hawl i Wybod' ac, yn ôl y rhai sydd wedi ei threfnu, mae'n hollbwysig bod rhieni'n cael mynediad clir a hawdd i'r wybodaeth yma ar-lein.

Honnodd un o'r trefnwyr, y cyfreithiwr Cenric Clement-Evans: "Ym Mhrydain, dros y 10 mlynedd diwetha', mae 'na 140 o athrawon wedi marw o'r canser asbestos, mesothelioma.

"Ar hyn o bryd, mae Llywodraeth Cymru'n dweud fod o'n ddim byd i wneud 'efo nhw - bod o'n fater i'r Gweithgor Iechyd a Diogelwch.

"Ond mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn dweud, o ran polisi rheoli asbestos mewn ysgolion yng Nghymru, mai'r llywodraeth yng Nghymru sy'n gyfrifol.

"Yn amlwg, mae'n fater pwysig iawn - 'da ni'n sôn am iechyd ein cenedl ni.

"Pan 'da chi'n cymharu exposure i asbestos, ma' plentyn pum mlwydd oed bum gwaith yn fwy tebygol o ddatblygu mesothelioma nag oedolyn yn ei 30au - y rheswm am hynny ydy eu bod nhw'n byw yn llawer hirach, wrth gwrs."

Cyfrifoldeb pwy?

Mewn ymateb, dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru:

"Y Gweithgor Iechyd a Diogelwch sydd â chyfrifoldeb dros reolaeth asbestos. Maen nhw'n dweud mai'r ffordd orau o gadw asbestos mewn cyflwr da yw gadael iddo fod, ei amddiffyn a'i reoli er mwyn atal difrod pellach.

"Mae canllawiau tebyg i'r rhai yn Lloegr wedi cael eu cyhoeddi yng Nghymru. Mae'r ddeddfwriaeth a'r canllawiau gan y Gweithgor Iechyd a Diogelwch yn berthnasol i ysgolion yng Nghymru a Lloegr. Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru hefyd wedi cyhoeddi gwybodaeth ar reoli asbestos, sy'n adlewyrchu canllawiau'r Gweithgor Iechyd a Diogelwch.

"Mae gan awdurdodau lleol a byrddau llywodraethu ysgolion yng Nghymru ddyletswydd cyfreithiol i gadw cofnodion rheolaidd o leoliad a chyflwr asbestos, a sicrhau bod yna gynllun rheoli priodol mewn lle."

Mae pryderon am asbestos wedi dod yn fwyfwy amlwg yng Nghymru, yn enwedig ers i Ysgol Uwchradd Cwmcarn yng Nghaerffili orfod cau yn 2012 oherwydd pryderon am asbestos.

Daeth adroddiad i'r casgliad yn ddiweddarach fod llai o berygl yno nag a dybiwyd yn wreiddiol.

Straeon perthnasol