Gleision: Ffrwydrad 'fel injan jet'

Garry Jenkins, Philip Hill, Charles Breslin, David Powell
Image caption Bu farw Garry Jenkins, Philip Hill, Charles Breslin a David Powell yn y digwyddiad

Mae Llys y Goron Abertawe wedi clywed bod swn ffrwydrad mewn glofa yn Nyffryn Tawe lle bu farw pedwar dyn "fel injan jet".

Llwyddodd tri o ddynion, yn cynnwys rheolwr y pwll Malcolm Fyfield, sydd wedi ei gyhuddo o ddynladdiad, i ddianc o bwll y Gleision ger Pontardawe.

Bu farw David Powell, 50, Charles Breslin, 62, Philip Hill, 44 a Garry Jenkins, 39.

Mae Mr Fyfield yn gwadu dynladdiad, tra bod cwmni MNS Mining yn gwadu dynladdiad corfforaethol.

Ffrwydrad

Roedd Mr Fyfield wedi bod yn reolwr ar y pwll am 10 wythnos cyn y ffrwydrad ym mis Medi 2011.

Ar ddiwrnod cyntaf yr achos, dywedodd yr erlyniad bod swn y ffrwydrad yn y pwll glo wedi bod yn fyddarol wrth i ddŵr lifo i mewn i'r pwll.

Image copyright Wales News Service
Image caption Mae Malcolm Fyfield yn gwadu dynladdiad

Clywodd y rheithgor mai ond tri dyn wnaeth gyrraedd y wyneb, gan gynnwys Mr Fyfield, oedd wedi goroesi drwy gropian drwy faw a mwd.

Pan gyrhaeddodd y gwasanaethau brys, dywedodd Mr Fyfield: "Mae nhw 'di mynd.... does dim gobaith am y gweddill."

Yn ogystal â'r pedwar fu farw, clywodd y llys bod dau ddyn arall wedi bod yn gweithio yn y pwll ar ddiwrnod y ffrwydrad.

Dywedodd yr erlynydd Gregg Taylor bod glo yn cael ei dynnu o'r pwll 100 mlwydd oed yn defnyddio ffrwydron. Dywedodd bod amodau yn gyfyng, gyda'r to ond 77cm o uchder.

"Roedd dynion yn gweithio yn y gwagle 2 droedfedd drwy gropian ar eu dwylo a'u penegliniau. Nid yw'n fodern... gyda pheiriannau, traciau a threnau. Mae hwn yn ddull hynafol iawn," meddai.

'Swn byddarol'

Dywedodd wrth y rheithgor bod gweithiwr o'r enw David Wyatt wedi dweud ei fod am danio'r ffrwydron am tua 9.00yb ar Fedi 15, 2011.

"Clywson nhw ffrwydrad oedd yn swnio fel injan jet a'u ymateb oedd i weiddi 'rhedwch'."

Roedd "swn byddarol" y dŵr wedi dilyn.

Roedd Mr Fyfield wedi dweud wrth yr heddlu yr hyn a welodd y tu mewn i'r pwll.

Clywodd y llys ei fod wedi darganfod un o'r glowyr, Mr Powell, ac wedi ceisio ei adfywio mewn rhan o'r siafft oedd llawn dŵr.

Aeth Mr Taylor dros atgofion Mr Fyfield o'r digwyddiad, gan ddweud: "Doedd David Powell ddim yn dangos unrhyw arwyddion o fywyd. Nid oedd yn bosib cael pyls oherywdd y malurion o'i amgylch."

Mae'r rheithgor wedi cael gwybod bod Mr Fyfield yn dioddef o anhwylder ôl-drawma (PTSD) oherwydd y digwyddiad ac na fydd yn eistedd yn y doc drwy gydol yr achos.

Bydd angen sawl seibiant ac mae'n bosib y bydd yn gadael y llys ar adegau.

Mae Mr Fyfield yn gwadu'r cyhuddiadau yn ei erbyn ac mae disgwyl i'r achos bara tan ddiwedd mis Mehefin.

Straeon perthnasol