Nick Clegg: 'Arwain y ffordd' ar ddatganoli

Nick Clegg Image copyright PA
Image caption Bydd angen cymeradwyaeth gan aelodau'r blaid cyn llunio maniffesto terfynol y Democratiaid Rhyddfrydol.

Mae'r Dirprwy Brif Weinidog Nick Clegg wedi ymrwymo ei blaid i ddatganoli pwerau newydd i Gymru, gan gynnwys plismona, cyfiawnder ieuenctid a phrosiectau ynni mawr.

Fe ddywedodd arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol wrth gynhadledd Gymreig ei blaid yng Nghasnewydd ddydd Sadwrn bod y cynlluniau yn sail ar gyfer eu maniffesto ar gyfer etholiad cyffredinol 2015.

Roedd y cynigion hyn ymysg argymhellion adroddiad Comisiwn Silk ar bwerau'r Cynulliad a gyhoeddwyd y mis diwethaf ar ôl adolygiad blwyddyn o hyd.

Bydd angen cymeradwyaeth gan aelodau'r blaid cyn llunio maniffesto terfynol y Democratiaid Rhyddfrydol.

Trosglwyddo pwerau

Mae Mr Clegg am i'r Democratiaid Rhyddfrydol "arwain y ffordd" ar weithredu argymhellion ail adroddiad Comisiwn Silk, trwy addo trosglwyddo pwerau mewn ystod eang o feysydd.

Ar ddiwrnod agoriadol y gynhadledd wanwyn ddydd Sadwrn, fe ddywedodd Mr Clegg am y Ceidwadwyr - eu partneriaid yn y glymblaid yn y llywodraeth yn San Steffan - "nid yw'n gyfrinach nad y Ceidwadwyr yw'r eiriolwyr cryfaf dros ddatganoli pellach".

"Ond nid oes ots oherwydd yr ydym ni."

Fe gyhuddodd Mr Clegg arweinydd y blaid Lafur, Ed Miliband, o wneud "addewid hanner pob" ar ddatganoli yng nghynhadledd Gymreig ei blaid yntau y penwythnos diwethaf.

Addawodd Mr Miliband y byddai llywodraeth Lafur yn sicrhau llai o ddryswch ynglŷn â phwerau'r Cynulliad, trwy ddeddfu fel bod pwerau datganoli'n cael eu cymryd yn ganiataol, oni bai eu bod yn cael eu nodi'n wahanol.

Dywedodd Mr Miliband y byddai hyn yn sicrhau bod Cymru yn yr un sefyllfa â'r Alban.

'Codi i'r her'

Ddydd Sadwrn, dywedodd Mr Clegg wrth aelodau'r blaid: "Heriodd y Comisiwn Silk bob plaid i gynnwys geiriad yn eu maniffestos yn ymrwymo i symud i fodel pŵer neilltuedig a throsglwyddo pwerau o San Steffan i'r cynulliad cenedlaethol ar drafnidiaeth, S4C, cyflogau athrawon, carthffosiaeth, prosiectau ynni, cyfiawnder ieuenctid a phlismona.

"Methodd Llafur â chwrdd â'r heriau hynny, ond bydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn codi iddynt, a fi fydd arweinydd y blaid gyntaf i ymrwymo fy mhlaid yn llawn i gynnwys y cynigion hynny yn ein maniffesto ar gyfer 2015.

"Yn wahanol i bleidiau eraill, rydym yn blaid ddemocrataidd a bydd y maniffesto terfynol yn cael ei gymeradwyo gan ein haelodau, ond yr wyf yn glir, yn union fel y mae Comisiwn Silk wedi argymell, yr wyf am inni frwydro yn yr etholiad nesaf yn cynnig ein bod yn mabwysiadu argymhellion Comisiwn Silk i roi'r offer y bydd angen arnoch chi i fynd ymlaen â'ch gwaith."

Fe dynnodd arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol sylw at godi'r trothwy cyn i bobl dalu treth incwm i £10,000, ar drothwy'r newid yn dod i rym, a'i hawlio fel buddugoliaeth ar gyfer brwydr ei blaid i helpu pobl ar enillion isel.

Ymhelaethodd Mr Clegg, "O yfory, bydd dros filiwn o weithwyr Cymreig yn cael £700 yn ôl yn eu pocedi...Ni fydd 144,000 o weithwyr ar gyflog isel yn talu unrhyw dreth incwm o gwbl,'' meddai.

Dywedodd wrth y gynhadledd: "Toriad treth y Democratiaid Rhyddfrydol, ar gyfer y nifer nid yr ychydig...Dyna Democratiaid Rhyddfrydol mewn llywodraeth, yn sicrhau bod gwaith yn talu."

Trydaneiddio rheilffyrdd

Cyn yr araith, dywedodd Mr Clegg wrth y BBC bod Prif Weinidog Cymru Carwyn Jones yn ceisio ail - ddyfeisio hanes ynghylch ariannu trydaneiddio rheilffyrdd ar gyfer cymoedd y de.

Roedd Mr Jones wedi cyhuddo Llywodraeth y DU o dorri addewid i dalu am uwchraddio rhwydwaith y cymoedd, yn ogystal ag uwchraddio prif reilffordd Great Western o Lundain i Abertawe.

Gan gyfeirio at Carwyn Jones, dywedodd Mr Clegg wrth y BBC: "Rwy'n ofni ei fod yn syml, yn ceisio ailddyfeisio hanes.

"Mae'n braidd yn sinigaidd i Brif Weinidog Cymru droi rownd a honni bod addewidion wedi cael eu gwneud i dalu am drydaneiddio pan oedd yn glir, yn ddiamwys y byddai hyn yn rhywbeth lle byddai Llywodraeth y DU yn chwarae rôl, nid yn lleiaf wrth drydaneiddio y brif linell, ond y byddai cyllido rheilffyrdd y cymoedd yn fater sydd wedi'i ddatganoli yn ymwneud â masnachfraint y llinellau hynny. "

Mewn ymateb i sylwadau Mr Clegg am drydaneiddio rhannau o reilffyrdd y de, fe ddywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: ''Mae'n ymddangos nad ydi o yn ymwybodol fod trafodaethau yn cael eu cynnal rhwng ei lywodraeth a Llywodraeth Cymru i ddatrys y broblem.

''Rydym yn siomedig fod y Dirprwy Brif Weinidog wedi ceisio dryllio'r trafodaethau hyn - sydd yn ein barn ni yn datblygu mewn modd cynhyrchiol.''

"Yn Ewrop, mewn gwaith"

O dan slogan y gynhadledd "Yn Ewrop, mewn gwaith", roedd Mr Clegg ac, ar ddydd Sul, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig Kirsty Williams, yn hyrwyddo manteision yr UE, yn enwedig y nifer fawr o swyddi y mae'r blaid yn dweud sy'n ddibynnol ar barhau i fod yn aelod.

Gydag etholiadau Ewropeaidd ar y gorwel ym mis Mai, mae'r blaid yn dweud bod y dadleuon teledu ar yr UE rhwng Mr Clegg ac arweinydd UKIP Nigel Farage yn annog ymgyrchwyr y Democratiaid Rhyddfrydol i herio safbwyntiau sy'n gwrthwynebu'r Undeb Ewropeaidd.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.