Achos y Gleision: Profiad un glöwr

Bu farw Garry Jenkins, Philip Hill, Charles Breslin a David Powell yn y digwyddiad ym mis Medi 2011
Image caption Bu farw Garry Jenkins, Philip Hill, Charles Breslin a David Powell yn y digwyddiad ym mis Medi 2011

Yn Llys y Goron Abertawe mae glöwr wedi bod yn disgrifio sut y llwyddodd i ddianc o bwll glo'r Gleision y diwrnod bu farw pedwar o weithwyr eraill.

Dywedodd Nigel Evans ei fod ym mhrif gloddfa'r pwll pan deimlodd chwa o wynt a gwelodd olau'n dod tuag ato yn "ysgwyd yn ffyrnig".

Roedd yn gwybod fod "rhywbeth o'i le" ac fe redodd o'r pwll.

Y dyn oedd yn rhedeg tuag ato oedd David Wyatt.

Wedi iddyn nhw ddianc, fe aeth y dynion yn ôl dan ddaear i weld a fedren nhw ddod o hyd i'w cyd-weithwyr.

Pan ofynwyd a oedden nhw wedi llwyddo i weld neu glywed unrhyw beth, atebodd Mr Evans "dim byd".

Cafodd David Powell, 50, Charles Breslin, 62, Philip Hill, 44, a Garry Jenkins, 39, eu lladd wedi i hyd at 650,000 galwyn o ddŵr lifo i'r lofa.

Mae rheolwr y pwll, Malcolm Fyfield, yn gwadu cyhuddiad o ddynladdiad drwy esgeulustod dybryd a'r perchnogion, MNS Mining, yn gwadu cyhuddiadau o ddynladdiad corfforaethol.

Fyfield yn 'wlyb, oer ac mewn sioc'

Roedd Nigel Evans wedi dechrau gweithio ym mhwll y Gleision ar y dydd Llun cyn y digwyddiad.

Fe esboniodd ei fod wedi gweld golau Malcolm Fyfield, rheolwr y pwll, ac wedi sylweddoli ei fod yn cerdded allan o'r pwll.

Dywedodd Mr Evans bod Malcolm Fyfield yn edrych "yn reit arw, yn wlyb at ei groen, yn oer ac yn edrych fel petai mewn sioc". Roedd hefyd yn gwaedu o'i ben.

Gofynnwyd iddo beth ddywedodd e wrth Mr Fyfield.

"Fe ofynnais iddo lle roedd y lleill. Dywedodd, mae nhw 'di mynd," atebodd Mr Evans.

Wrth gael ei groes-holi, fe gadarnhaodd Mr Evans ei fod wedi dweud wrth yr heddlu bod Malcolm Fyfield yn ddyn "gofalus" ac yn "weithiwr caled".

Fe bwyntiodd Miss Evans QC at y pwynt nad oedd disgrifiad Mr Evans o gymeriad Mr Fyfield wedi ymddangos yn yr un o'r saith o ddatganiadau heddlu'r tyst a ddilynodd yn ddiweddarach.

'Fel gweithio yn y glaw'

Yn gynharach heddiw, clywodd y llys dystiolaeth Nigel Davies oedd yn gweithio yno yn ystod y 90au a rhwng 2009 a Mehefin 2011.

Fe ofynwyd iddo am amodau yn y lofa pan ddechreuodd weithio yno a dywedodd ei bod hi'n wlyb iawn, ac ar brydiau roedd hi "fel petai'n gweithio yn y glaw".

Bu'n esbonio digwyddiad yn nechrau'r 1990 pan roedd rheolwyr gwahanol wrth y llyw.

Roedd cydweithiwr iddo wedi cael ei ofyn i greu twnel yn nwyrain pellaf y pwll er mwyn creu ail ffordd i ddianc o'r lle, ond wedi iddo dorri twll yn y wal, fe lenwodd y lle â dŵr.

Roedd twll 3/4 modfedd wedi troi'n agoriad 4 troedfedd, meddai Mr Davies, ac fe redodd y gweithwyr allan wrth i'r dŵr lenwi gwaelod y pwll.

Roedd ei gydweithiwr wedi llwyddo i ddianc ond "roedd ei esgidiau, ei fenig, ei helmet a hyd yn oed y batri ar ei felt wedi cael eu rhwygo oddi ar ei gorff gan rym y dŵr".

Roedd y digwyddiad yma wedi digwydd mewn rhan wahanol o'r pwll i'r digwyddiad yn 2011 pan fu farw pedwar o lowyr.

Mae'r achos yn parhau.

Straeon perthnasol