Y Gleision: llys yn clywed am 'enw da' cyn reolwr

Gleision mining victims Image copyright South Wales Police
Image caption Garry Jenkins, 39, Philip Hill, 44, David Powell, 50, a Charles Breslin, 62

Mae Llys y Goron Abertawe wedi clywed fod cyn reolwr pwll glo'r Gleision, sy'n wynebu cyhuddiadau o ddynladdiad, wedi cael ei ddisgrifio fel "Alex Ferguson cymuned fechan y pyllau glo bach".

Fe wnaeth Tony Forster, yr arolygwr oedd yn arwain yr ymchwiliad i'r trychineb ar Fedi 15, 2011, ddweud wrth y rheithgor ei fod ganddo'r meddwl uchaf posib o Malcolm Fyfield.

Cafodd David Powell, 50, Charles Breslin, 62, Philip Hill, 44, a Garry Jenkins, 39, eu lladd wedi i hyd at 650,000 galwyn o ddŵr lifo i'r lofa.

Mae Mr Fyfield, 58 oed, yn gwadu cyhuddiad o ddynladdiad ac mae'r cwmni oedd yn berchen ar y safle, MNS Mining, yn gwadu cyhuddiad o ddynladdiad corfforaethol.

'Gwarthus'

Yn y llys dydd Mawrth, fe wnaeth Mr Forster wadu iddo ofyn i dyst beidio â chanmol cymeriad ac enw da Mr Fyfield yn ormodol.

Yn gynharach yn yr achos roedd Lee Reynolds, syrfeiwr pyllau glo, wedi honni fod Mr Forster wedi gofyn iddo beidio â sôn gormod am "enw da" Fyfield yn y diwydiant.

Ddydd Mawrth, dywedodd Mr Forster wrth y rheithgor ei fod wedi synnu pan wnaeth o ddarllen tystiolaeth Mr Reynolds yn y wasg.

Gofynnodd Elwen Evans QC, sy'n cynrychioli Mr Fyfield, wrth Mr Forster: "Oherwydd byddai yn warthus i unrhyw arolygydd geisio dylanwadu ar unrhyw dyst yn y modd yna?"

Atebodd Mr Forster: "Yn gwmws."

Yn gynharach yn yr achos roedd Mr Forster wedi cyfaddef iddo ddweud y byddai'n argymell unrhyw gyflogwr i roi swydd i Mr Fyfield.

"Mae'r gymuned lofaol yn un fach a dyw'r pwll talent ddim yn enfawr. Pan rwy'n gweld pobl sydd angen help rwy'n gallu dweud y dylai nhw siarad â phobl."

Fe wnaeth Mr Forster gytuno gyda Ms Evans ei fod wedi dweud wrth berchennog glofa'r Gleision y byddant yn "taro'r jackpot" pe bai nhw'n penodi Fyfield.

Cyflwyno cynllun

Mae'r erlyniad yn honni y dylai Fyfield fod wedi gwybod fod yna ddŵr yn y pwll, o gymryd fod mapiau yn dangos hynny.

Ond dywedodd Mr Forster wrth y llys na chafodd y mapiau hyn eu cyflwyno iddo.

Yn ôl rheolau mwyngloddio pe bai rheolwr eisiau gweithio o fewn 37 metr i hen weithfeydd byddai'n rhaid iddo drafod gyda'r arolygwr.

Mr Forster oedd yr arolygwr ar gyfer y Gleision.

Pe bai'r rheolwr yn credu nad oedd yna risg o ddŵr neu nwy yna roedd yn rhaid iddynt egluro pam eu bod wedi dod i'r casgliad hynny.

Pe bai yna risg yna roedd yn rhaid cyflwyno cynllun gwaith cyn dechrau cloddio.

Dywed yr erlyniad na wnaeth Mr Fyfield yr un o'r ddau beth.

Cyflenwad dŵr

"Ni chefais lythyr na chlywed yr un gair gan Malcolm na'r Gleision," meddai Mr Forster.

Fe wnaeth Ms Evans, ar ran Fyfield, ofyn i Mr Forster am broblemau gwrthdaro buddiannau

Cyfeiriodd Ms Evans at rôl Mr Forster fel y prif ymchwilydd ond hefyd y ffaith mai ef oedd arolygwr gwreiddiol y pwll.

Gofynnodd Ms Evans iddo a ddylai ef wedi mynegi gwrthdaro buddiannau.

"Na, dwi ddim yn credu y dylwn ni," meddai.

Yn gynharach yn yr achos fe wnaeth Gregg Taylor QC ar ran yr erlyniad ofyn i Mr Forster o ble roedd o'n credu fod y dŵr wedi dod.

"Roedd o'n amlwg i mi o ble roedd o wedi dod. Hwn oedd y dŵr yn yr ardal lle'r oedd y map yn cyfeirio at gyflenwad o ddŵr."

Ychwanegodd ei fod wedi archwilio to'r shafft yn dilyn y ddamwain yn chwilio am dyllau yn y to, ond ni chafodd hyd i unrhyw dyllau na holltau.

Mae'r achos yn parhau.

Straeon perthnasol