Adroddiad: trefn treth cyngor 'yn annheg'

arian
Image caption Fe ddywed Gerry Holtham bod y system fel ag y mae hi yn annheg i berchnogion y tai rhataf

Mae trefn bresennol treth cyngor yn annheg i berchnogion y tai rhataf, yn ôl economegydd blaenllaw.

Gerry Holtham yw cyn-gadeirydd Comisiwn Holtham a sefydlwyd yn 2007 i ystyried sut mae Cymru'n cael ei hariannu.

Mewn adroddiad newydd i'r Sefydliad Materion Cymreig mae'n dadlau bod perchnogion y tai rhataf yn talu mwy o ganran o werth y tŷ na pherchnogion tai drud.

Ar gyfer tai yn y band isaf - sy'n werth hyd at £44,000 - mae'r dreth cyngor ychydig yn llai na 2% o werth yr eiddo.

Ond ar gyfer tai ar y band uchaf - sy'n werth dros £424,000 - mae'r dreth tua 0.5% o werth yr eiddo.

Arbed £50m

Fel rhan o ddadl ehangach am drosglwyddo pwerau trethu i'r Cynulliad, mae Mr Holtham yn argymell system sy'n fwy teg, meddai.

Byddai hynny'n golygu bod treth cyngor tai yn y band isaf - Band A - bron yn haneru o £851 i £459 ond fe fyddai tai yn y band uchaf yn cynyddu o £2860 i £5565.

Dywedodd y byddai system o'r fath yn arbed £50 miliwn y flwyddyn i Lywodraeth Cymru gan y byddai llai o fudd-dal treth cyngor yn cael ei dalu wrth i filiau Band A ddisgyn yn sylweddol.

Pe bai treth incwm yn cael ei datganoli'n llawn i Gymru, mae Mr Holtham yn dweud y gallai Llywodraeth Cymru gwtogi'r dreth i'r rhai sy'n ennill y cyflogau mwyaf gan y bydden nhw'n talu mwy o dreth cyngor.

Fe fyddai hyn yn groes i'r hyn sy'n cael ei gynnig gan Lywodraeth y DU wedi ail ran Comisiwn Silk.

Maen nhw'n dweud mai dim ond yr hawl i godi neu ostwng treth incwm i bawb ddylai fod gan Lywodraeth Cymru pe bai refferendwm yn rhoi'r hawl iddyn nhw gael pwerau dros dreth incwm.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.