Yr Urdd am annog gwyddonwyr y dyfodol

Image caption Dylan yn brysur gyda'r robotiaid yn y GwyddonLe

"Dwi isho mynd i chwara' Lego!" - nid o reidrwydd yr hyn fyddech chi'n disgwyl clywed ar faes Eisteddfod yr Urdd, ond dyna oedd cri un plentyn penderfynol y tu allan i'r GwyddonLe ddydd Mawrth.

Mae'r safle gwyddoniaeth ar y maes y mwya' erioed eleni ac yn benllanw gwaith datblygu parhaol dros y blynyddoedd diwetha'.

Yn gefndir i'r holl beth, mae Pwyllgor Gwyddoniaeth wedi ei sefydlu ers dechrau'r flwyddyn, i edrych ar ddarpariaeth wyddonol yr Urdd - nid yn unig yn ystod wythnos yr Eisteddfod, ond drwy gydol y flwyddyn.

Cafodd y pwyllgor ei sefydlu o ganlyniad i argymhelliad gan y gweithgor fu'n edrych ar ffyrdd o ddatblygu'r Urdd yn y dyfodol. Mae'n cynnwys cynrychiolwyr o fyd diwydiant, y byd addysg, gwyddonwyr ac aelodau o bwyllgor gwyddoniaeth yr Eisteddfod Genedlaethol.

'O nerth i nerth'

Image caption Mae nifer o sesiynau'r GwyddonLe wedi llenwi ers dyddiau

Un aelod o'r pwyllgor yw'r gwyddonydd Prysor Williams, sydd hefyd yn Llywydd yr Urdd ers chwe mis.

Yn ôl Mr Williams, 32, sy'n ddarlithydd ym maes Gwyddorau'r Amgylchedd ym Mhrifysgol Bangor:

"Mae'r arlwy gwyddoniaeth o fewn yr Urdd yn mynd o nerth i nerth - cymaint o syniadau'n dod i law drwy'r pwyllgor, gormod o syniadau bron!

"Mae'n fwy na dim ond yr wythnos yma - mae gwyddoniaeth yn dod yn fwyfwy gweladwy o ran yr Urdd. Efallai, yn y gorffennol, nad oedd digon o bwyslais wedi bod ar wyddoniaeth.

"Mae'n bwysig iawn ein bod ni'n magu diddordeb ein pobl ifanc mewn gwyddoniaeth. Os ydan ni eisiau cadw'n ieuenctid ni yng Nghymru, mae'n hanfodol bod 'na ffordd iddyn nhw weithio o fewn y maes gwyddoniaeth yn y Gymraeg.

'Anhygoel'

Un atyniad newydd yn y GwyddonLe newydd yw'r ardal codio, dan ofal S4C, sy'n rhoi blas i bobl ifanc o'r hyn sy'n digwydd yn y maes digidol ar hyn o bryd. Mae cyfle i greu cynnyrch digidol ym meysydd codio a datblygu apiau.

Dywedodd Leah Owen Griffiths, Trefnydd Cynorthwyol Eisteddfod yr Urdd:

"Mae'r maes digidol yn datblygu mor gyflym, ac mae'r ffaith ein bod ni'n gallu rhoi llwyfan i hynny yn yr Urdd yn wych.

"Dyw codio ddim yn rhywbeth newydd, wrth gwrs, ond mae'r ffaith bod pobl yn gallu gwneud hynny - dweud wrth robot beth i'w wneud, er enghraifft - a hynny yn y Gymraeg - yn anhygoel.

Image caption Beca ac Efa yn amlwg yn mwynhau'r arlwy

"Mae 'na angen amdano - ac mae 'na alw amdano, mae hynny'n amlwg gan fod pob un o'r sesiynau yn y gweithdai codio wedi'u llenwi.

"Mae'r pwyllgor hefyd wedi penderfynu ailgyflwyno cystadlaethau gwyddoniaeth i'r Eisteddfod. Roedd 'na gystadlaethau o'r fath yn arfer â bod. Yn rhestr testunau 2015, mae 'na dudalen yn cyfeirio at gystadlaethau gwyddoniaeth fydd yn cael eu cynnal yno."

'Gwneud a dysgu'

Ond beth am farn y bobl ifanc, sy'n mynd i elwa o'r datblygiadau hyn? Dywedodd Dylan, 7, ei fod wrth ei fodd yn y GwyddonLe.

"Da ni'n cael gwneud a dysgu pethau gwahanol yma," meddai.

Dyna farn Beca ac Efa, 7, hefyd, a ychwanegodd: "Mae'n dda gweld cymaint o wyddoniaeth, mae 'na gymaint i'w weld yma. Dyma ble'r oeddan ni eisiau dod gynta' heddiw."

Plant Cymru'n ymddiddori yn y gwyddorau a'r byd o'u cwmpas, felly, a'r Urdd, mae'n ymddangos, yn ymateb i hynny.