Ymchwil ar y defnydd o'r Gymraeg tu allan i'r ysgol

Plant mewn ysgol
Image caption Mae'r darlithydd eisiau darganfod pam bod plant a phobl ifanc ddim yn defnyddio'r Gymraeg tu allan i'r ysgol

Mae gwaith ymchwil yn cychwyn er mwyn darganfod pam y gallai plant sy'n mynd i ysgolion Cymraeg ddewis peidio defnyddio'r iaith y tu allan i'r dosbarth.

Dr Siôn Aled Owen, o Brifysgol Bangor, sy'n cynnal yr ymchwil ac mi fydd yn holi disgyblion a phobl sy' gweithio yn y maes addysg, yn ogystal â rhieni sy'n dewis anfon eu plant i ysgolion Cymraeg.

Mae'r ymchwil yn dod yn sgil canlyniadau'r Cyfrifiad diwethaf, awgrymodd nad yw disgyblion yn siarad Cymraeg yn gymdeithasol y tu allan i'r ysgol.

Meddai Dr Owen: "Mae'r dystiolaeth sydd ar gael yn awgrymu'n gryf mai defnyddio iaith sy'n sicrhau bod unigolyn yn ei chadw.

"Fodd bynnag, yn ôl pob golwg mae'r ffigurau hyn yn cadarnhau'r canfyddiad y bydd myfyrwyr wrth adael addysg Gymraeg yn aml yn gadael yr iaith hefyd.

Dysgu gan eraill

"Mae hynny'n arbennig o amlwg yn y rhannau hynny o Gymru lle nad yw'r Gymraeg yn gyfrwng cyfathrebu naturiol o fewn y gymuned yn gyffredinol, ond nid yw'r broblem yn gyfyngedig i'r ardaloedd hynny ychwaith."

Mae'r darlithydd yn dweud bod 'na ddisgyblion mewn rhai ysgolion sy'n defnyddio'r Gymraeg tu allan i'r dosbarth a bod angen edrych ar yr ysgolion yma i weld a oes gwersi i'w dysgu. Bydd Dr Owen hefyd yn edrych ar y ffordd y mae gwledydd eraill yn ceisio cadw eu hieithoedd lleiafrifol yn fyw, fel Gwlad y Basg ac Iwerddon.

Mae'n pwysleisio fod y gwaith ymchwil yn hollbwysig: "Nid yw'n ormodiaith dweud fod yr ymchwil hwn yn canolbwyntio ar un o'r meysydd astudio mwyaf tyngedfennol o safbwynt sicrhau bod yr iaith Gymraeg yn parhau ac yn ffynnu fel iaith gymunedol fyw."

Straeon perthnasol