Afonydd ar eu glanaf ers 20 mlynedd

Weir on Taff Fawr Image copyright Tony Rees
Image caption Mae eogiaid wedi bod yn bwrw grawn yn Afon Taf am y tro cyntaf ers 200 mlynedd

Mae afonydd trefol a dinesig Prydain ar eu glanaf ers dros 20 mlynedd, yn ôl astudiaeth newydd.

Cafodd dros 2,300 o afonydd yng Nghymru a Lloegr eu dadansoddi rhwng 1991 a 2011 gan Brifysgol Caerdydd.

Roedden nhw'n chwilio am bresenoldeb 78 o greaduriaid gan gynnwys trychfilod, malwod ac eraill, ac maen nhw'n honni bod nifer yn dychwelyd ar ôl crebachu ers blynyddoedd.

Dywed y gwyddonwyr bod y gwelliant yn bennaf oherwydd gostyngiad mewn lefelau llygredd.

Roedd yr astudiaeth yn defnyddio presenoldeb creaduriaid afonydd glan fel pren mesur iechyd afonydd, gan ddefnyddio data gan Cyfoeth Naturiol Cymru a'i ragflaenydd Asiantaeth yr Amgylchedd.

Mae Dr Ian Vaughan a'r Athro Steve Ormerod, o ysgol Gwyddorau Biolegol y brifysgol, yn honni fod gwell rheolaeth o lygredd wedi llwyddo i wella effeithiau niweidiol llygredd ar ecosystemau afonydd er gwaethaf cynnydd o 2C yn nhymheredd afonydd Prydain dros y degawdau diwethaf.

Dywedodd Dr Vaughan: "Mae'r astudiaeth yn dangos bod llawer o greaduriaid heb asgwrn cefn yn afonydd Prydain yn sensitif i newid hinsawdd am fod lefel ocsigen mewn afonydd yn lleihau wrth i'r afon gynhesu.

"Ond mae'n ymddangos bod ymdrechion dros y ddau ddegawd diwethaf i lanhau llygredd o garffosiaeth a ffynonellau eraill wedi galluogi creaduriaid o'r fath ffynnu er gwaethaf cynhesu o tua 1-2C dros y cyfnod."

Straeon perthnasol