Rhestrau aros: Mwy wedi marw

Cardiac surgery (library) Image copyright Thinkstock
Image caption Bu farw 29 o gleifion rhwng Ebrill 2013 a Mawrth 2014 tra'n aros am lawdriniaeth cardiaidd

Mae gwaith ymchwil gan BBC Cymru wedi canfod bod y nifer o gleifion wnaeth farw wrth aros am lawdriniaeth y galon wedi codi dros y 12 mis diwethaf.

Fe fydd rhaglen Week in Week Out yn datgelu fod 29 o gleifion wedi marw rhwng Ebrill 2013 a Mawrth 2014.

Mae hynny 12 yn fwy na'r flwyddyn flaenorol - a'r cyfnod pan wnaeth Coleg Brenhinol y Llawfeddygon fynegi pryder gwirioneddol am nifer y cleifion oedd yn marw tra'n aros am driniaeth y galon.

Bu'r rhai a fu farw yn aros am driniaeth yn yr ysbyty Athrofaol, Caerdydd, ac Ysbyty Treforys, Abertawe.

Rhwystredig

Un o'r rhai a fu farw oedd Ron Jones, cynghorydd Llafur o Gasnewydd.

Roedd o wedi bod yn aros 15 mis ar gyfer llawdriniaeth ond bu farw yn Awst 2013.

Dywed ei bartner Pam Allen fod Mr Jones yn teimlo yn fwyfwy rhwystredig wrth iddo aros i glywed am ei lawdriniaeth yn yr Ysbyty Athrofaol.

"Roeddech chi'n gallu gweld e'n dirywio, roedd e'n colli pwysau a doedd e ddim yn gallu hyn yn oed rhoi dŵr i'r ardd, roedd o'n defnyddio ei 'anadlydd angina' bymtheg, ugain gwaith y diwrnod.

"Yr hyn yr oedd o wastad yn dweud oedd i mi addo pe bai unrhyw beth yn digwydd iddo cyn y llawdriniaeth i mi beidio â gadael i bethau fod."

Mae teulu'r cynghorydd Jones yn aros i glywed canlyniad ymchwiliad i'w farwolaeth.

Dywedodd Adam Cairns, prif weithredwr Bwrdd Iechyd prifysgol Caerdydd a'r Fro tra bod rhestrau aros wedi lleihau mae angen gwneud mwy.

"Rwy'n teimlo yn drist iawn dros y teulu a'u profiad ofnadwy. Mae dangos yn glir pam fod angen i ni ddelio gyda'r broblem hon a gwneud yn sicr ein bod mewn sefyllfa - a dyna yw'r bwriad - i sicrhau fod cleifion sydd angen llawdriniaeth o'r fath yn ei gael o'n gynt.

Pan fu farw Mr Jones yn ei gartre fis Awst y llynedd roedd yna 238 o gleifion yn aros am lawdriniaeth y galon yn yr Ysbyty Athrofaol. Ar hyn o bryd y ffigwr yw 119.

Dywedodd Mr Cairns eu bod yn bwriadu cynnal 300 o lawdriniaethau'r galon yn y 12 mis nesa.

Mae Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg yn gofyn am fwy o arian er mwyn gallu defnyddio mwy o welyau er mwyn gwella'r sefyllfa. .

Dadleuol

Fe fydd rhaglen heno yn dilyn yr aelod seneddol Ann Clwyd ar ôl iddi hi wneud sylwadau dadleuol am gyflwr y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru.

Image caption Ann Clwyd: Ffigyrau yn ofanadwy

Roedd hi'n cwyno fod gormod o gleifion yn aros am gyfnodau rhy hir yng Nghymru, yn aros am ddiagnosis a thriniaeth.

Bydd rhaglen heno yn datgelu fod yna 125,000 o gleifion yn aros am wahanol fathau o wasanaethau diagnostig a therapi. Mae'r ffigwr yn fwy nag am unrhyw gyfnod dros y pum mlynedd diwethaf.

"Mae'r ffigyrau yn ofnadwy. Mae hynny'n golygu y bydd rhai yn gwaethygu oherwydd nad ydynt wedi cael diagnosis. Mae rhai yn mynd i farw oherwydd erbyn iddynt gael triniaeth fe allai bod yn rhy hwyr," meddai Ms Clwyd.

Mae ffigyrau Llywodraeth Cymru yn dangos fod mwy na 37,000 o lawdriniaethau wedi cael eu canslo oherwydd rhesymau nad oedd yn rhai clinigol rhwng Ebrill 2013 a Mawrth 2014

Roedd hynny yn cynnwys prinder gwelyau a staff.

Penderfynol

Yn ystod y cyfnod dan sylw roedd yna 300,000 o lawdriniaethau.

Yn ôl cadeirydd Cymdeithas Gofal Dwys Cymru, Dr Paul Morgan, mae yna brinder cyson o welyau gofal dwys yng Nghymru.

Dywedodd y gallai hyn arwain at farwolaethau.

Mae Gweinidog Iechyd Cymru Mark Drakeford yn mynnu fod y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn gwneud gwaith da . Dywedodd fod y rhan helaeth o gleifion â phrofiad da o'r gwasanaeth,

Ychwanegodd fod yna welliannau yn digwydd er mwyn lleihau rhestrau aros.

"Mae diwygio'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru wedi bod yn rhy araf deg - rwy'n cytuno. Dyna pam ers i mi fod yn y swydd rwy'n benderfynol o gwblhau'r gwaith o ad-drefnu o fewn tair o'n hardaloedd byrddau iechyd.

"Rwy'n benderfynol o sicrhau fod pethau yn digwydd mewn modd cyflym tra'n parhau i barchu hawliau pobl."

Bydd 'Week in Week Out' i'w gweld ar BBC One Cymru am 22:35 ddydd Mawrth.

Straeon perthnasol