Cofio 70 mlynedd ers cyrch D-Day yn Normandi

Traeth Normandi
Image caption Bydd cyfres o ddigwyddiadau yn cael eu cynnal ar draethau Normandi yn Ffrainc

Dyma'r tro olaf i hyn ddigwydd.

Dyw cyn-filwyr Normandi'n tyfu'n ddim iau. Wrth i'r aelodau brinhau daw diwedd i'r digwyddiadau mawr ar hyd traethau gogledd Ffrainc i gofio'r cyrch mwya' mentrus mewn hanes.

Mae'n 70 mlynedd ers i luoedd Prydain, America a Chanada daro 'nol yn erbyn y Natsïaid.

Ar Fehefin 6, 1944 glaniodd dros 150,000 o filwyr yn Normandi. Dyma oedd y dechrau i ddiwedd yr ail rhyfel byd.

Heddiw mae'r ardal hon yn glytwaith o wasanaethau cofio.

Image copyright Getty Images
Image caption Pibydd yn chwarae wrth i gychod y Royal Marines gyrraedd Traeth Aur, Arromanches
Image caption Mae disgwyl miloedd yn Normandi i gofio cyrch D Day

Cofio

Fel yn 1944, mae'r cyfan yn dechrau ym mherfeddion nôs ger Pont Pegasus. Mewn gwylnos bydd llwncdestyn symbolaidd i'r milwyr cyntaf i lanio ar dir y gelyn. Mae'r gamp o gipio a diogelu Pont Pegasus wedi cael ei digrifio fel 10 munud pwysicaf y rhyfel.

Ymlaen wedyn ben bore i Gadeirlan Bayeux. Bydd Tywysog Cymru a Duges Cernyw yn bresenol mewn gwasanaeth dan ofal y Lleng Brydeinig. I nodi'r 70 mlynedd fe fydd cloch newydd i'r eglwys yn cael ei bendithio.

Ym mynwent y Gymanwlad yn Bayeux mae miloedd o feddi. Symbol pwerus o'r aberth a fu a teyrnged i'r milwyr aeth ddim adre.

Image copyright PA
Image caption Mi oedd na dân gwyllt ar bont Pegasus dros nôs er mwyn nodi'r foment y cipiodd milwyr Prydeinig y bont

Bydd Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones yn ymuno a gwleidyddion blaenllaw eraill o Brydain, Ffrainc, Awstralia a Seland Newydd.

Ar un o'r pum traeth i'w targedu ar D Day fydd digwyddiad mwya'r dydd. Mae disgwyl y Frenhines a Dug Caeredin ar draeth Sword, tra bydd yr Arlywyddion Obama, Putin a Hollande yno, a 2,000 o gyn-filwyr a'u teuluoedd yn dyst.

Yr unig fataliwn Cymreig i lanio ar draethau Normandi ar Fehefin 6 oedd ail fataliwn Cyffinwyr De Cymru. Roedd hynny ger Arromanches-les-Bains.

Dyna lle fydd gorymdaith gan Gymdeithas cyn-filwyr Normandi yn cael ei chynnal yn ddiweddarach ym mhresenoldeb Dug a Duges Caergrawnt, William a Kate

Ac mae'n addo bod yn fwy emosiynol na'r arfer. Wrth i nifer yr aelodau leihau bydd y gymdeithas yn dod i ben cyn diwedd y flwyddyn. Ond nid y cofio.

Straeon perthnasol