Leanne Wood: 'Dim bargen deg i Gymru'

Leanne Wood

Dyw Cymru ddim yn cael "bargen deg" am bwerau ychwanegol gan San Steffan, yn ôl arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood.

Mewn araith yn Llundain nos Fercher, fe ddywedodd nad ydy pleidiau unoliaethol yn cynnig pwerau tebyg i Gymru a'r Alban.

Ychwanegodd "nad oedd yna achos rhesymegol" pam nad oedd Llywodraeth Cymru'n cael cynnig yr un lefel o ddatganoli â'r Alban.

Yn ddiweddar, fe gyhoeddodd y Blaid Geidwadol ddogfen bolisi yn awgrymu y dylid cynnig rhagor o bwerau dros dreth incwm i'r Alban petaen nhw'n pleidleisio 'na' yn y refferendwm ar annibyniaeth fis Medi.

'Codi llais'

Mae pwerau cyfyngedig - yn cynnwys amod ar newid bandiau treth - yn cael eu cynnig i Lywodraeth Cymru ar hyn o bryd yn rhan o Fesur Cymru.

Yn ei haraith yng Ngholeg Prifysgol Llundain (UCL), fe ddywedodd Ms Wood:

"Mae'n hanfodol i Gymru ddarganfod a chodi ei llais fel cenedl - cenedl sy'n cymryd rhan yn yr ynysoedd hyn.

"Fel endid cyfansoddiadol, gwelodd Cymru ei hun ymhell y tu ôl i genhedloedd eraill yr ynysoedd hyn, yn gorfod gwneud y tro yn aml â llai na'r hyn sy'n ddyladwy o ran pwerau dros ei materion ei hun.

"Gwelwn dystiolaeth o hynny heddiw am nad yw 'cyfradd gyfredol datganoli' a osodwyd yn yr Alban yn cael ei chyfatebu gan yr hyn a gynigir gan y pleidiau unoliaethol i Gymru.

"Does dim rheswm call dros y gwahaniaeth hwn yn yr hyn a gynigir."

'Hunanlywodraeth'

Dywedodd ei bod yn bryd i'r broses ddatganoli ildio i hunanlywodraeth, gan ychwanegu:

"Rhaid i ddatganoli - sydd yn fater yn ei hanfod o gadw pwerau - ildio i hunanlywodraeth.

"Rwyf i'n cynnig model o hunanlywodraeth Gymreig lle mae pobl Cymru eu hunain yn sofran."

Fe fyddai Plaid Cymru yn galw am ddatganoli'r cyfansoddiad Cymreig - yn cynnwys yr hawl i gynnal refferendwm - petai'r blaid yn ennill etholiadau'r Cynulliad yn 2016.