Merched 11 oed yn 'trio e-sigarets'

E cigarettes Image copyright Thinkstock

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru (ICC) yn rhybuddio y gall merched mor ifanc ag 11 oed gael gafael ar e-sigarets o siopau, neu gan rieni neu ffrindiau.

Mae ymwybyddiaeth a defnydd o'r teclynnau gan ferched yn "beth cyffredin" ymysg merched yng ngogledd Cymru, yn ôl y sefydliad.

Gallai'r rhan fwya' o ferched ifanc a holwyd yn rhan o waith ymchwil ICC enwi pum blas gwahanol ar fŵg e-sigarets, a doedd rhai ddim yn ymwybodol fod nicotin yn y teclynnau.

Nawr, mae ICC eisiau cynhadledd ar e-sigarets i ddarbwyllo pobl ifanc rhag rhoi cynnig ar eu hysmygu, yna'u prynu.

Fe gymrodd mwy na 1,100 o ferched mewn 34 ysgol uwchradd ran yn arolwg Social Change UK.

Roedd Sir Ddinbych, Sir y Fflint a Wrecsam ymysg ardaloedd oedd yn achsoi pryder, ac fe weithiodd grwpiau ffocws gydag oddeutu 40 o ferched 11 a 12 oed.

'Edrych yn cŵl'

Ymysg eu rhesymau am ddechrau ysmygu, roedd bod o dan straen, dilyn eu ffrindiau, "edrych yn cŵl", a cheisio colli pwysau.

Roedd canfyddiadau'r adroddiad yn cynnwys:

  • Bod merched gyda diffyg uchelgais, oedd ddim yn cymryd rhan mewn gweithgareddau allgyrsiol yn fwy tebygol o ysmygu neu ddefnyddio e-sigarets;
  • bod oddeutu 2% o blant 11-12-oed yn ysmygu, ond mae'r ganran yn cynyddu i 5% mewn ardaloedd difreintiedig;
  • bod y rhan fwya' o'r merched yn gallu enwi o leia' pum gwahanol flas ar fŵg e-sigaret, sy'n cynnwys ysgytlaeth mefus a bybl gym;
  • nad oedd nifer yn gwybod fod e-sigarets yn cynnwys nicotin - roedd y rhan fwyaf yn credu nad oedd e-sigarets "mor ddrwg" â sigarets go iawn.

Mae prosiectau ar waith yn ardal Wrecsam yn barod i daclo'r broblem.

Nawr, mae mesurau i reoli gwerthiant e-sigarets i blant dan 18 yn cael eu datblygu, a'r neges yn cael ei lledaenu ar wefannau cymdeithasol.

'Cael eu denu'

Fe ddyweodd awdur yr adroddiad, Kelly Evans wrth BBC Cymru: "Ar y cyfan, mae merched ifanc yn dweud wrthon ni bod sigarets yn ych a fi, ddim yn neis - ond bod e-sigarets yn well i chi, neu ddim mor ddrwg â sigarets.

"Maen nhw'n cael eu denu at y gwahanol flasau, yn eu trio nhw - maen nhw'n gallu cael gafael arnyn nhw...

"Mae nifer y blasau'n cynddu o hyd. Pam fod angen 300 blas? Os mai teclyn ysmygu i oedolion ydi o, yna pan mae angen blas gummy bear?"

Yn ôl Cymdeithas Fashnacol y Diwydiant Sigarets Electronig (ECITA), mae nifer y blasau'n cynyddu oherwydd bod galw amdanyn nhw.

Meddai llefardydd ar eu rhan:

"Mae ECITA yn cefnogi bwriad y llywodraeth i weithredu gwaharddiad ar werthu cynnyrch i rai dan 18, er mwyn sicrhau na all plant gael gafael arnyn nhw."