Llong ar y Creigiau

Mae Wyre Davies wedi gohebu o rai o wledydd peryclaf y byd gan gynnwys Syria a Libya ac nid y newyddiadurwr yw'r unig aelod o'r teulu sydd wedi profi bywyd llawn antur.

Ar hyn o bryd mae Wyre yn gohebu o Rio de Janeiro i Newyddion y BBC, ac wedi ymweliad â'r wlad honno dros 75 o flynyddoedd yn ôl y cafodd ei dad-cu a'i fam-gu antur go fawr eu hunain.

Image copyright Wyre Davies
Image caption Evan a Peg Rowlands, mam-gu a thad-cu y newyddiadurwr Wyre Davies yn y 40au

Glo i Frasil

Capten llong oedd tad-cu Wyre, Evan Rowlands. Yn 1938 fe gafodd y gŵr o Lanon yng Ngheredigion y dasg o arwain mordaith llong fasnachol yr SS Harmanteh i Frasil. Fe aeth ei wraig Peg gydag ef.

Image copyright Walter E Frost
Image caption Yr SS Harmanteh aeth i drafferthion ger arfordir Chile yn 1938

Ar ôl sicrhau bod y glo yr oedd y llong yn ei gludo wedi ei ddadlwytho yn ddiogel, fe gychwynnodd yr Harmanteh ar y siwrne adref. Ond, aeth y llong i drafferthion mewn storm enbyd i'r gogledd o Gulfor y Magellan, y llwybr masnach pwysig oddi ar arfordir Chile.

Yn 'Gohebwyr' ar S4C nos Sul bydd Wyre yn dilyn y daith ac yn ceisio darganfod sut y llwyddodd y criw i oroesi wrth i'r llong daro yn erbyn creigiau mewn tywydd stormus yn ffiordydd Chile.

Image copyright Haydn Denman
Image caption Wyre Davies ar lannau un o ffiordydd Chile yn agos i ble'r aeth yr Harmanteh i drafferthion

Treuliodd Evan a Peg Rowlands a gweddill y criw rai dyddiau ar ynys fach anghysbell rhwng Puerto Eden ar Ynys Wellington a Môr yr Iwerydd cyn cael eu hachub.

Awch am antur

Nid hwn oedd yr antur cyntaf i dad-cu Wyre gael ar y môr gan ei fod hefyd wedi bod mewn peryg tra'n gwasanaethu yn y ddau Ryfel Byd. Ymosododd yr Almaenwyr ar y llongau yr oedd e arnyn nhw gan olygu bod Evan Rowlands wedi bod mewn mwy nag un llongddrylliad. Does ryfedd felly fod yr awch am antur wedi cydio yn ei ŵyr.

Meddai Wyre Davies: "Wrth dyfu lan, roeddwn wrth fy modd yn clywed storïau am fy nhad-cu. Roedden nhw'n storïau yn llawn antur a pheryg.

"Fy nhad-cu sydd wedi tanio'r awydd am antur ynddo i. Y mwyaf wy wedi teithio yn fy ngwaith, y mwyaf wy wedi eisiau ffeindio mas am hanes fy nhad-cu ac yn enwedig hanes y llongddrylliad oddi ar arfordir Chile lle bu bron i fy nhad-cu a mam-gu gael eu lladd,"

Image copyright Haydn Denman

Mae gan Beti Davies, mam Wyre reswm da i gael gwybod mwy am daith ei rhieni i Frasil.

"Mae rhywbeth cyffrous a rhamantus am yr holl beth, yno ges i fy nghreu gan y daeth mam nôl o'r fordaith yn fy nisgwyl i."

Meddai Wyre: "Doedd tad-cu ddim yn sôn llawer am y profiadau yn y rhyfel, mae'n debyg, a dyw milwyr yn aml iawn ddim yn gallu trafod y profiadau. Galla i ddeall hynny,"

Gohebwyr, S4C Dydd Sul, Mehefin 23,8pm