Carwyn Jones: Fe allai Lloegr adael Cymru

Carwyn Jones

Mae'r Prif Weinidog Carwyn Jones wedi rhybuddio y gallai annibyniaeth i'r Alban arwain at ansefydlogi gweddill y Deyrnas Unedig - gan arwain at y "perygl mawr" y gallai Lloegr adael Cymru a Gogledd Iwerddon.

Mewn araith yng Nghaerdydd dywedodd Mr Jones y gallai Lloegr geisio am annibyniaeth o fewn dwy flynedd i bleidlais "Ie" lwyddiannus yn yr Alban.

Wrth annerch y Sefydliad Materion Cymreig hawliodd Mr Jones fod Cymru yn fwy hyderus fel gwlad ers iddi gael datganoli, a bod agwedd pobl ifanc Cymru yn adlewyrchu hyn.

Fe alwodd hefyd am newid y setliad datganoli fel bod grymoedd yn cael eu rhagdybio i fod wedi eu datganoli i Gymru oni bai bod San Steffan yn gwneud cais penodol i gadw cyfrifoldebau mewn meysydd penodol.

Wrth amlinellu ei weledigaeth ar gyfer datganoli i Gymru yn y dyfodol, dywedodd Carwyn Jones y byddai angen "Cynhadledd Cyfansoddiadol" arbennig i drafod dyfodol y Deyrnas Unedig ar ôl y refferendwm yn yr Alban.

Annibyniaeth Lloegr

Wrth drafod y posibilrwydd o Loegr yn gadael Cymru a Gogledd Iwerddon dywedodd Carwyn Jones:

"Y perygl mawr yn fy meddwl i, os yw'r Alban yn gadael, yna fe fydd y gweddill yn ansefydlogi.

"Nid oherwydd sefyllfa Cymru, achos 'dw i ddim yn credu - ac rydym yn gwybod gan arolygon barn - y bydd twf mawr mewn cefnogaeth i annibyniaeth yng Nghymru.

"Ond fe allaf weld sefyllfa hefyd lle bydd galwadau mewn dwy neu dair blynedd i Loegr adael yr undeb gyda'r Celtiaid drud yn y gorllewin neu dros Fôr Iwerddon.

"Os gall yr Alban adael y Deyrnas Unedig, yna fe all Lloegr wneud hynny hefyd. Mae hynny yn gadael ni a Gogledd Iwerddon.

"Rwy'n derbyn nad yw hynny yn senario tebygol, ond rwy'n dweud wrthych, os yw'r Alban yn gadael, fe allaf weld y momentwm yn tyfu.

"Pam ydyn ni yn talu am y bobl yma yng Nghymru a Gogledd Iwerddon, beth am roi nhw i naill ochr, mae'r Albanwyr wedi mynd beth bynnag. Fe allaf weld hyn yn digwydd, a 'fydd e ddim yn llesol i ni."

Mae'r hyn ddywedodd Mr Jones yn adlewyrchu neges yr Athro Roger Scully o Ganolfan Llywodraethiant Cymru.

Fe ddywedodd Mr Scully ym mis Medi 2013 y gallai Cymru wynebu un ai annibyniaeth neu uno â Lloegr petai'r Alban yn penderfynu gadael y DU.

Straeon perthnasol