Cyflwyno stori Plas Llanelly trwy dechnoleg

Llanelly House, 2013
Image caption Fe ddechreuodd y gwaith adfer yn 2003

Mae ail ran cynllun i weddnewid adeilad hanesyddol yn Sir Gaerfyrddin ar fin cael ei gwblhau, gyda'r bwriad o gyflwyno ei hanes i'r cyhoedd mewn ffordd gyfoes.

Fe ddechreuodd y gwaith o adfer Plas Llanelly neu Llanelly House, adeilad rhestredig Gradd I, yn 2003 fel rhan o gyfres deledu Restoration y BBC.

Cafodd y prosiect adnewyddu ei gwblhau ar ôl 10 mlynedd o waith ar gost o £6 miliwn.

Y cam nesaf yw cyflwyno'r dechnoleg ddiweddara' er mwyn galluogi ymwelwyr i fynd ar daith ryngweithiol o amgylch yr adeilad.

Mae yna hefyd fwriad i ddefnyddio'r dechnoleg ddigidol ddiweddaraf er mwyn sefydlu gwasanaeth hel achau.

Ddydd Mercher bydd cyfle i gael cipolwg ar y datblygiadau, gyda'r gwasanaeth newydd yn dechrau'n swyddogol ar 2 Awst, wrth i'r Eisteddfod Genedlaethol ymweld â'r dre'.

Technoleg

Er mwyn gallu gwneud y gwaith, cafwyd £555,000 o arian ychwanegol gan yr Undeb Ewropeaidd a £250,000 gan Lywodraeth Cymru.

Dywedodd Joanna Jones, Rheolwr Tŷ Cynorthwyol Plas Llanelly, mai Plas Llanelly yw'r enghraifft orau o adeiladwaith Sioraidd sydd i'w gweld yng Nghymru.

Ond mae archeolegwyr hefyd wedi darganfod tystiolaeth fod yr adeilad wedi ei godi ar safle hen dŷ Jacobinaidd, a bod hyd yn oed sôn am adeiladwaith o'r 12fed ganrif.

"Mae'r tŷ yn adeilad hynod o bwysig. Mae modd dweud bod tre Llanelli wedi cael ei hadeiladu o gwmpas y plas.

"Bydd y datblygiad diweddara' yn cynnwys ffilm ryngweithiol sy'n cael ei lleisio yn Gymraeg a Saesneg gan y darlledwr Huw Edwards.

"Mae'r adeilad yn 300 oed a bydd offer rhyngweithiol yn cael ei ddefnyddio i sôn am y teulu Stepney a'r gweision a'r morwynion fu'n gweithio yno," ychwanegodd Joanna Jones.

Cwest

Image caption Roedd yr adeilad rhestredig gradd I yn wag pan wnaeth y gwaith adfer ddechrau yn 2003.

"Mae hyn yn cynnwys dogfennau o adeg cwest un o'r morwynion Mira Turner, ac mae enghreifftiau wedyn o ddogfennau gan sawl tyst sy'n dweud eu bod wedi gweld ysbryd y forwyn."

Thomas Stepney oedd AS Caerfyrddin ar y pryd, a chafodd yr adeilad ei godi yn 1714 ar safle hen gartref y teulu yn Llanelli.

Roedd yn cael ei ystyried yn waith pensaernïol hynod ffasiynol wedi ei selio ar adeiladwaith Rhufeinig.

Erbyn dechrau'r 19eg Ganrif roedd yr adeilad wedi dechrau dadfeilio.

Yn 1988 fe gafodd ei brynu gan Gyngor Tref Llanelli.

Gyda chymorth nifer o gyrff fel Cadw a'r Amgueddfa Genedlaethol Cymru, aeth archeolegwyr ati i gofnodi pob eitem a darn o bren yn yr adeilad cyn bwrw at y gwaith o adfer y safle.

Mae'r safle ar ei newydd wedd yn cynnwys siop, caffi a chanolfan ymwelwyr.

Mae Cyngor Caerfyrddin yn un o'r partneriaid sy'n rhan o'r cynllun.

'Canolfan ddigidol o bwys'

Dywedodd llefarydd fod Plas Llanelly yn rhan allweddol o'r cynllun gwerth £60 miliwn i adnewyddu canol tre' Llanelli.

Yn ogystal ag adfer Plas Llanelly a llyfrgell y dre', mae'r cynllun wedi cynnwys codi theatr, sinema a thai bwyta newydd.

Bydd Llywodraeth Cymru'n cyfrannu £250,000 i'r prosiect o gronfa Fframwaith Busnes Twristiaeth Ddigidol.

Dywedodd llefarydd: "Fe fydd y prosiect yn rhoi bywyd i stori'r plas, y perchnogion a'r gymuned.

"Fe fydd y prosiect yn cynnig profiad sy'n cydfyd â dyheadau ymwelwyr yn nhermau profiadau technolegol a'r modd mae dehongli etifeddiaeth.

"Yn ogystal â dweud stori'r tŷ a'r gymuned mae'n fwriad i ddatblygu Plas Llanelly yn ganolfan ddigidol o bwys ar gyfer hel achau."

Straeon perthnasol