Nifer cynghorau: Rhagor o drafod

Cynghorau Cymru
Image caption Mae disgwyl i Lafur benderfynu pa drefniant fyddai orau o'u safbwynt nhw

Yn dilyn cyfarfod o uwch aelodau'r Blaid Lafur ddydd Sadwrn, mae'r blaid yn dweud y byddan nhw'n trafod nifer cynghorau Cymru am dri mis eto.

Mewn datganiad, fe ddywedodd llefarydd eu bod nhw wedi ystyried "map Comisiwn Williams o 12 awdurdod lleol (gydag Abertawe, Sir Gâr a Phowys yn aros yr un fath) ac fe fyddwn ni'n cynnal cyfnod o dri mis pellach i ymgynghori gyda gweddill y blaid am y map.

"Rydym ni'n gwahodd cynigion eraill yn ystod yr amser hwnnw."

Fe ychwanegodd arweinydd grwp Llafur WLGA, y cynghorydd Bob Wellington eu bod yn "croesawu'r ymgynghori o fewn y blaid, er mwyn gweithio tuag at fap llywodraeth leol i Gymru."

'Trychineb'

Cyn y cyfarfod, fe wnaeth cyn arweinydd cyngor o'r Blaid Lafur rybuddio y gallai'r cynlluniau i uno cynghorau ledled y wlad fod yn "drychineb".

Yn ôl Jeff Jones, oedd yn arfer rhedeg Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr, mae cynghorau eisoes yn ei chael hi'n anodd oherwydd toriadau ac mae'r syniad y bydd gostwng eu nifer yn helpu yn "nonsens".

Fe ddywedodd y Gweinidog Llywodraeth Leol Lesley Griffiths yr wythnos hon ei bod hi am weld "newidiadau mawr" yn digwydd.

Ond daeth blas o'r ffordd mae llawer o gynghorau yn debygol o ymateb yng nghynhadledd yr WLGA, wrth i arweinydd y sefydliad ymosod ar y llywodraeth am beidio trafod digon gyda'r cynghorau.

Mi fyddai unrhyw beth fyddai'n cael ei gytuno gan Lafur angen cael cymeradwyaeth Llywodraeth Cymru cyn cael ei weithredu.

Dod i gytundeb

Gan nad oes gan y Blaid Lafur fwyafrif yn y Cynulliad - mae ganddynt union hanner y seddi - mae'n debyg y bydd angen iddyn nhw ddod i gytundeb gydag o leiaf un o'r pleidiau eraill cyn gallu ennill pleidlais.

Mae'r llywodraeth hefyd yn ceisio annog cynghorau i ddod i ddealltwriaeth ymysg ei gilydd ynglŷn ag uno.

Ond nid yw'r syniad yno yn debygol o gael croeso gan rai cynghorau o leiaf, yn ôl Jeff Jones.

"Rwy'n meddwl ei fod yn mynd i droi argyfwng fewn i drychineb," meddai.

"Rwy'n meddwl mai dyma lle mae'r arweinwyr wir yn tynnu eu gwallt mas."

Straeon perthnasol