Carchar Wrecsam: Angen craffu ar gais am gostau iechyd

Medical equipment Image copyright Science Photo Library
Image caption Mae byrddau iechyd yn gwario mwy ar ofal i garcharorion na'r arian sydd ar gael, yn ôl gwaith ymchwil

Mae angen i wleidyddion sicrhau pwy fydd yn ariannu costau iechyd carcharorion cyn adeiladu carchar mawr newydd yn Wrecsam.

Mae gwybodaeth a roddwyd i dri bwrdd iechyd, llywodraeth Cymru ac academyddion yn awgrymu fod gofal iechyd carcharorion yng Nghymru yn rhoi straen ar gyllid Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) Cymru.

Yn ôl y wybodaeth, mae hyn oherwydd nad yw'r carchardai yn derbyn y cyllid angenrheidiol, gyda GIG Cymru yn gorfod talu costau ychwanegol.

Oherwydd hyn mae academyddion o Brifysgol Caerdydd yn rhybuddio gwleidyddion bod angen gwneud yn siŵr eu bod yn craffu ar y cais cynllunio i adeiladu carchar yn Wrecsam.

Mae llywodraeth Cymru yn dweud y bydd costau ac effaith y carchar £212 miliwn ar y GIG yn cael ei fonitro'n ofalus.

2,100 o garcharorion

Pe bai'n agor fel y disgwyl yn 2016/17, hwn fydd y carchar mwyaf ym Mhrydain, gyda 2,100 o garcharorion.

Honnir y bydd y carchar newydd yn gallu creu hyd at 1,000 o swyddi ac y bydd werth £23 miliwn y flwyddyn i economi gogledd Cymru.

Robert Jones - myfyriwr PhD yng Nghanolfan Llywodraeth Cymru ym Mhrifysgol Caerdydd - sydd wedi bod yn edrych ar y ffigyrau.

Esboniodd: "Mae'r wybodaeth yn dangos bod gofal iechyd carcharorion yng Nghymru eisoes yn cael ei danariannu.

"Er bod llywodraeth Cymru yn datgan eu bod yn cefnogi carchar Wrecsam, mae'r data yma yn helpu i amlinellu'r angen i lywodraeth Cymru ac Aelodau'r Cynulliad i graffu ar y cais yn fanwl."

'Ysgwyddo'r baich'

Ar gyfer y flwyddyn 2012/2013 rhoddodd llywodraeth y DU £2.5 miliwn i lywodraeth Cymru ar gyfer gwasanaeth gofal iechyd carcharorion yng Nghymru.

Rhoddodd llywodraeth Cymru £900,000 ychwanegol i'r gyllideb.

Y gost ar gyfer gofal iechyd sylfaenol i garcharorion yng ngharchardai cyhoeddus Caerdydd, Abertawe a Brynbuga yn yr un cyfnod oedd £3.9 miliwn.

Mae hyn yn awgrymu bod Byrddau Iechyd GIG Cymru wedi ysgwyddo'r baich o ariannu'r £500,000 sy'n weddill.

Image copyright Ministry of Justice
Image caption Llun gan artist o sut allai'r carchar yn Wrecsam edrych

'Gofal o safon'

Fe ddywedodd llefarydd ar ran llywodraeth Cymru: "Fe fu cytundeb wedi ei ddatganoli gyda llywodraeth y DU o ran gofal iechyd i garcharorion yn 2003.

"Mae chwyddiant a chynnydd ychwanegol mewn costau staff wedi golygu ein bod ni angen darparu rhagor o adnoddau gofal iechyd i'r carchardai, er mwyn sicrhau gofal o safon i garcharorion.

"Mae'r byrddau iechyd perthnasol yn gyfrifol am ariannu'r costau hyn."

Fe ychwanegodd y llefarydd bod trefniadau yn eu lle i bartneriaid "graffu'n fanwl ar gostau, ac effaith posib y carchar newydd yn Wrecsam ar y GIG yng Nghymru."

Yn ôl Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr, byddai'r carchar newydd yn cael "effaith sylweddol o ran buddsoddi" ar y gwasanaeth iechyd yn lleol a bod y bwrdd yn cymryd rhan yng ngwaith cynllunio'n prosiect.

Ychwanegodd y byddai grŵp yn edrych ar drefniadau nawdd i ateb y galw ychwanegol.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.