Mapiau hanesyddol Cymraeg o'r byd wedi eu gwerthu

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Adroddiad Elen Wyn

Cafodd mapiau Cymraeg prin o'r 19eg Ganrif eu gwerthu mewn arwerthiant ym Mae Colwyn.

Cafodd y mapiau prin eu cyhoeddi gan awdur, argraffydd ac addysgwr o Gaergybi, Robert Roberts (1777-1836).

Maen nhw'n fapiau lliw, gydag un ohonyn nhw o'r byd yn dangos yr agweddau dwyreiniol a gorllewinol o'r enw 'Darluniad y Ddaear,' a luniwyd yn wreiddiol ganddo yn 1805.

Mae'r mapiau eraill yn dangos Gogledd America, Affrica, Asia a De America, a'r cyfan yn Gymraeg.

Cafodd y mapiau eu gwerthu am £650 a £950 i'r gŵr busnes lleol, Gareth Roberts.

Image copyright Rogers Jones
Image caption Un o fapiau Robert Roberts o Dde America neu "Deheubarth America"

"Mae gen i ddiddordeb yn Robert Roberts wedi bod ers sawl blwyddyn ac fe ddywedodd ffrind i mi am yr arwerthiant," eglurodd Mr Roberts.

Ymestyn y geiniog

"Wrth gwrs roedd rhaid dod yma ac roeddwn yn hynod falch o weld be oedd yma.

"Dyma'r unig fapiau y gwn i amdanyn nhw yn gyfangwbl yn Gymraeg.

"Y diddordeb mewn cartogreffeg ac oherwydd eu prinder.

"Rhaid i mi ddweud, o achos eu bod yn cael eu gwerthu mewn lleoliad pur Gymreig a gweld cymaint o Gymry yn edrych arnyn nhw, roeddwn i'n gwybod y byddai rhaid ymestyn y geiniog!"

Image copyright Rogers Jones
Image caption 'Darluniad y Ddaear' a wnaethpwyd gan Robert Roberts yn 1805.

Cyhoeddwyd y lluniau yma i gyd yng ngwaith Roberts, Daearyddiaeth a Seryddiaeth, mewn pum cyfrol rhwng 1812 a 1816.

Roedd y gyfrol orffenedig yn cael ei ddisgrifio gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2004, fel testun daearyddiaeth cyntaf yr iaith Gymraeg.

Pwysigrwydd hanesyddol

Oherwydd pwysigrwydd hanesyddol y casgliad roedd yr arwerthwyr Rogers Jones wedi disgwyl derbyn cynigion o rai cannoedd o bunnoedd amdanyn nhw.

Yn ogystal â rhedeg ei ysgol ei hun yng Nghaergybi roedd gan Roberts arsyllfa breifat ac ysgrifennodd almanaciau gan ddatblygu enw am ei ddiddordeb mewn seryddiaeth.

Cyhoeddodd yn helaeth yn yr iaith Gymraeg, gan gynnwys llyfr byr ar ddaearyddiaeth o'r enw Y Dangosai Daearyddawl.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.