Tywysog wedi ceisio dylanwadu'r llywodraeth

Charles

Fe wnaeth y Tywysog Charles roi pwysau ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno meddyginiaeth amgen ar y gwasanaeth iechyd, yn ôl cyn Ysgrifennydd Cymru.

Yn ôl Peter Hain fe wnaeth y Tywysog geisio eu hannog i fabwysiadu polisi oedd yn cael ei dreialu yng Ngogledd Iwerddon.

Daeth y wybodaeth i'r fei drwy waith ymchwil gafodd ei wneud ar gyfer rhaglen Radio 4.

Mae llefarydd ar ran y Tywysog wedi dweud ei fod ond yn ceisio helpu pobl.

'Ceisio perswadio'

Yn ôl Mr Hain, roedd e a'r Tywysog Charles yn cytuno bod angen cyflwyno peth meddyginiaeth amgen i'r gwasanaeth iechyd.

Pan glywodd y Tywysog fod Mr Hain wedi cyflwyno cynllun peilot yng Ngogledd Iwerddon yn Chwefror 2007 fe geisiodd "berswadio Llywodraeth Cymru i wneud yr un fath".

Roedd hefyd wedi annog Mr Hain i roi pwysau ar lywodraeth Bae Caerdydd flynyddoedd ynghynt, pan gafodd AS Castell-nedd ei wneud yn Ysgrifennydd Cymru am y tro cyntaf.

Yn siarad ar Sunday Supplement, dywedodd Peter Hain: "Cyn i chi roi sbin newyddiadurol ar hyn rwyf am ddweud fy mod i'n cytuno ag e a dyna pam wnaethon ni weithio gyda'n gilydd ar yr agenda yma.

"Roedd y Tywysog Charles yn teimlo y dylai'r GIG gynnig triniaethau amgen sydd wedi eu profi ac sydd ag enw da fel aciwbigo, triniaeth maeth, pethau fel yna."

'Hawl i'w farn'

Image caption Roedd y ffaith bod Mr Hain a'r Tywysog yn cytuno ynglŷn â meddyginiaeth amgen eisoes yn wybodaeth gyhoeddus

Ychwanegodd Mr Hain: "Nid cwacyddiaeth ond meddyginiaeth amgen da fel ceiropracteg ar y gwasanaeth iechyd.

"Mae hynny'n rhywbeth rwyf wastad wedi ei gredu ac fe gawsom ni drafodaeth am y peth pan gefais fy ngwneud yn Ysgrifennydd Cymru am y tro cyntaf ac fe wnaeth e fy annog i roi pwysau ar Lywodraeth Cymru a fy nghydweithwyr Llafur er mwyn ceisio gwneud hynny."

Doedd Mr Hain ddim yn fodlon beirniadu'r Tywysog am wneud hyn, gan ddadlau bod gan bob unigolyn yr hawl i rannu ei farn ynglŷn â materion o'r fath.

Ni chafodd meddyginiaeth amgen erioed ei fabwysiadu fel polisi Llywodraeth Cymru na'r Blaid Lafur Gymreig.

Ond mae prif weithredwr Republic, grwp sy'n ymgyrchu dros ddiddymu'r Frenhiniaeth yn dweud na ddylai aelod o'r teulu Brenhinol geisio llywio barn gwleidyddion sydd wedi cael eu hethol.

'Cwbl annerbyniol'

Dywedodd Graham Smith: "Y cytundeb efo'r Frenhiniaeth yw eu bod nhw'n cadw allan o wleidyddiaeth yn llwyr.

"Mae'r datguddiadau yma'n profi mewn ffordd be ry'n ni wedi bod yn ddweud ers y dechrau, sef eu bod nhw'n cymryd rhan ac yn dylanwadu polisi cyhoeddus.

"Mae hyn yn rhywbeth sy'n gwbl annerbyniol mewn cymdeithas ddemocrataidd."

Dywedodd llefarydd ar ran y Tywysog Charles: "Mae Tywysog Cymru yn ceisio helpu pobl a chymunedau yma a thramor mewn pa bynnag ffordd mae'n gallu.

"Fyddwn ni ddim yn gwneud sylw ar sgyrsiau preifat."

Mae The Royal Activist ar gael i wrando ar BBC iPlayer.