Pobl ifanc di-waith: 'Angen gwneud mwy'

ciwio yn y ganolfan waith Image copyright AP

Yn ôl Swyddfa Archwilio Cymru, mae 'na fwlch yn safon y cymorth sy'n cael i gynnig i rai dan 18 oed nad ydyn nhw mewn addysg, gwaith neu hyfforddiant (NEET), a rhai 19-24 oed sydd yn yr un sefyllfa.

Fe ddywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas, fod "dal angen datblygu dull cytbwys i ostwng nifer NEET ymysg pobl 19-24 oed.

"Mae'n hanfodol bwysig i'r ffocws edrych yn ehangach er mwyn cadw pobl ifanc ar y trywydd iawn at ganol eu hugeiniau, a pharhau i lywio'n ieuenctid ni rhag diweithdra."

Yn ôl yr adroddiad, tro bo strategaeth llywodraeth Cymru - gyda chefnogaeth awdurdodau lleol - yn helpu i leihau nifer y bobl ifanc 16-18 oed NEET, dyw'r un peth ddim yn wir am y rheiny sydd rhwng 19-24 oed.

Rhwng 2008 a 2012 fe ostyngodd nifer pobl ifanc NEET rhwng 16-18 12.4% i ychydig mwy na 10%.

Yn yr un cyfnod, fe cynyddodd nifer pobl ianc NEET rhwng 19-24 6% i 23%.

Mae'r adroddiad yn cynnig nifer o argymhellion:

  • Gweithio gyda phartneriaid i fapio ac adolygu'r adnoddau angenrheidiol;
  • Deall dulliau llywodraeth Cymru a chynghoaru o weithio gyda phobl 19-24 oed;
  • Canolbwyntio ar bobl ifanc sydd fwyaf tebygol o fod yn NEET - yn cynnwys rhieni ifanc a phobl ifanc gydag anableddau neu salwch hirdymor;
  • Rhoi'r un targedau i gynghorau, partneriaid a llywodraeth Cymru;
  • Datblygu asesiad i sefydlu arfer da a gwerth am arian.

Mae'r Archwilydd Cyffredinol yn amcangyfrif bod llywodraeth Cymru wedi gwario oddeutu £200 miliwn yn 2012-2013 ar ostwng nifer pobl ifanc NEET.

'Calonogol'

Wrth ymateb i'r adroddiad, fe groesawodd llywodraeth Cymru y gwaith ychwil.

Fe nododd y Diwrprwy Weinidog Sgiliau a Thechnoleg, Ken Skates fod y gwaith wedi ei wneud cyn i lywodraeth Cymru lansio'r Fframwaith Ymgysylltu a Datblygu Ieuenctid.

Meddai: "Er ei bod hi'n anffodus fod y gwaith ar yr adroddiad wedi ei wneud cyn i ni lansio'r fframwaith, mae'n galonogol gweld fod y Swyddfa Archwilio yn gwerthfawrogi'r datblygiad sydd wedi bod wrth i ni geisio gostwng y nifer o bobl ifanc NEET rhwng 16-18.

"Rydym ni'n gwerthfawrogi bod pobl 19-24 yn wynebu heriau sylweddol, ond yn gwneud y cyfan allwn ni i'w helpu, bod hynny drwy Dwf Swyddi Cymru, neu'n Fframwaith Ymgysylltu a Datblygu Ieuenctid."

Ond roedd Eluned Parrott AC ar ran Democratiaid Rhyddfryol Cymru yn feirniadol o Lywodraeth Cymru gan ddweud:

"Mae Llywodraeth Lafur Cymru yn falch o frolio llwyddiant Twf Swyddi Cymru ond mae'n glir o'r adroddiad yma bod y cynllun ddim o gymorth i'r nifer cynyddol o bobl ifanc sy'n methu cael gwaith, addysg na hyffordiant.

"Byddai unrhyw gynnydd yn y ganran o bobl rhwng 19-24 oed sydd ddim yn gweithio nac astudio yn annerbyniol, ond mae cynnydd mawr fel hyn yn waeth."