Comisiwn Ewropeaidd yn beirniadu Llywodraeth y DU

Gorsaf bŵer Penfro

Mae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi beirniadu Llywodraeth y DU ynglŷn â gorsaf bŵer Penfro a system dŵr gwastraff ym Mornant Porth Tywyn.

Mewn dwy farn wedi eu rhesymu, mae'r Comisiwn wedi gofyn i'r Llywodraeth weithredu ynglŷn â materion amgycheddol.

Daw'r feirniadaeth yn dilyn cŵyn gan Gyfeillion y Ddaear Cymru i'r Comisiwn Ewropeaidd yn 2012.

Yn ôl y llythyr at Lywodraeth y DU, mae system oeri gorsaf bŵer Penfro, yr orsaf bŵer fwyaf yn Ewrop sydd wedi'i phweru gan nwy, yn cael effaith niweidiol ar yr ecosystem leol.

Mae'r ardal honno yn Ardal Gadwraeth Arbennig Forwrol sydd wedi'i diogelu gan gyfraith yr Undeb Ewropeaidd.

Dan gyfarwyddyd Asesiad Effaith Amgylcheddol a Chyfarwyddyd Cynefin yr Undeb Ewropeaidd, ni ddylid rhoi caniatâd datblygu tan i holl effeithiau amgycheddol posibl y datblygiad gael eu hasesu.

Nid yw hi'n ymddangos bod asesiad o'r fath wedi'i gynnal yn achos gorsaf bŵer Penfro.

Cafodd caniatâd datblygu ac adeiladu ei roi, ynghyd â thrwydded echdynnu dŵr a thrwydded ar gyfer treillio mewnlif ac all-lif y system oeri, cyn cwblhau asesiad amgycheddol llawn.

O ganlyniad, mae dŵr cynnes gyda lefelau uchel o fywleiddiaid wedi ei roi mewn i ddyfrffordd Aberdaugleddau.

Mae llawer o bysgod bychain, eu wyau ac organebau bychain eraill wedi eu heffeithio gan y system oeri, sy'n symud llawer o ddŵr o un pen yr Ardal Gadwraeth Arbennig, drwy'r orsaf bŵer, ac allan y pen arall.

Effaith dŵr gwastraff

Yn yr ail lythyr i Lywodraeth y DU, mae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi beirniadu'r dull o drin dŵr gwastraff mewn rhannau o dde Cymru.

Mae'r farn wedi'i rhesymu gan y Comisiwn, sy'n dilyn llythyrau o hysbysiad ffurfiol ym Mehefin 2009 a Mehefin 2013, yn ymwneud â gollwng gormod o ddŵr gwastraff i ddyfroedd sensitif Mornant Porth Tywyn yn ardaloedd Llanelli a Thre-gŵyr.

Mae'r dŵr gwastraff yn cael ei ollwng i'r mornant hyd yn oed mewn tywydd mwyn.

Mae gan Lywodraeth y DU ddau fis i ymateb i feirniadaeth y Comisiwn Ewropeaidd.

Pe baen nhw'n methu ymateb i'r feirniadaeth, byddai modd i'r Comisiwn Ewropeaidd fynd â Llywodraeth y DU i Lys Cyfiawnder yr Undeb Ewropeaidd.

'Hen bryd'

Yn ôl Gareth Clubb, Cyfarwyddwr Cyfeillion y Ddaear Cymru: "Mae hi'n hen bryd i lywodraethau ddechrau cymryd eu cyfrifoldebau amgylcheddol o ddifrif.

"Mae amgylchedd Cymru yn un o'n asedau mwyaf gwerthfawr, a nid oes unrhywun yn elwa pan mae rhai o'n ardaloedd amgylcheddol gorau yn cael eu difrodi."