Gêm y 'mochyn bach'

Mae yna le i gredu bod hyd at 17 miliwn o bobl yn chwarae 'pétanque' yn Ffrainc. Mae hi hefyd yn cael ei chwarae yn Sbaen a'r trefedigaethau Ffrengig, ac rwan mi welwch chi rai cystadlaethau brŵd yma yng Nghymru.

Mae Siôn Davies, sy'n wreiddiol o Gastell Newydd Emlyn, yn cynrychioli Cymru yn y gamp. Pwy well felly i esbonio wrth BBC Cymru Fyw beth yn union yw pétanque:

Image caption Y Monkstone Inn yn Nhredelerch, Caerdydd

Taflu'r cochonnette

"Mae'r gêm yn gallu cael ei chwarae ar unrhyw wyneb ond ddim fel arfer ar borfa neu dywod, ond ar raean yw'r gwyneb orau.

"Mae tair fersiwn o'r gêm senglau, dyblau neu dreblau. Yn y gemau treblau mae pob chwaraewr yn defnyddio dwy bêl, ac yn y gemau dyblau a senglau mae pob chwaraewr yn defnyddio tair pêl.

"Y cam cyntaf yw taflu darn o arian man yn yr awyr i benderfynu pwy sydd i ddechrau'r gêm. Mae'r tîm sydd yn ennill y tafliad yn gwneud cylch gymharol fach yn y llawr gyda ffon, er mwyn rhoi canllaw o lle y dylai sefyll.

"Yna mae rhaid taflu'r bêl fach bren o'r enw'r cochonnette (y jac) sef 'y mochyn bach'. Mae'n rhaid i'r cochonnette fynd dros 6 metr o'r cylch ond dim ymhellach na 10 metr."

"Mae'r timau yna'n mynd ati i daflu at y cochonnette, gyda system sgorio yn ddibynnol ar faint o beli sydd ganddoch chi yn agos at y jac i'w gymharu â'r gwrthwynebydd - un bel yn un pwynt. Y tîm cyntaf i sgorio 13 pwynt sy'n fuddugol."

Image caption Siôn yn canolbwyntio

Y Strwythur yng Nghymru

"Dydw i ddim yn meddwl bod y gêm yn tyfu yng Nghymru, er bod llawer o gystadlaethau dros yr haf. Mae tîm Cymru'n chwarae yn erbyn yr Alban a Lloegr yng nghystadleuaeth y Gwledydd Cartref', ac yn chwarae yn erbyn Yr Alban ac Iwerddon yn y Sialens Geltaidd.

"'Dyn ni hefyd wedi cael gwahoddiad gan Gymdeithas Pétanque Lloegr i chwarae mewn cystadleuaeth ranbarthol yn Hayling Island, Portsmouth, mis Medi.

Image caption Siôn yn mesur yn ofalus, a'i gefnder, Daniel (ar y dde) yn arsylwi

"Mae gan Loegr tua 3,500 o chwaraewyr ac felly mae'r safon llawer yn uwch yno. Mae safon Yr Alban yn debyg i'n safon ni, ond dydi Iwerddon ddim cystal. Mae tîm Prydain yn cymryd rhan ym Mhencampwriaethau'r Byd."

Mae Pencampwriaethau'r Byd yn gallu denu 10,000 o chwaraewyr a thyrfaoedd o hyd at 150,000 yn cefnogi.

Gêm y De Ddwyrain

"Mae'r gêm yn cael ei chwarae yn ardaloedd Caerdydd a'r fro, ac yng Ngwent hefyd. Mae cyfanswm o tua 350 o chwaraewyr yng Nghymru, ac fel arfer maen nhw dros 45 oed.

"Y peth gorau am y gamp yw bod dynion a menywod yn gallu chwarae gyda'i gilydd ar yr un lefel. Dwy gynghrair sydd yn ardal Caerdydd, gyda 21 tîm. Yng Ngwent mae un cynghrair- 'Boules in Gwent' (BIG league) gyda tua 24 o dimau.

"Mae ychydig o arian yn cael ei roi i'r gamp ar gyfer hyfforddiant, ond ddim digon i wneud gwahaniaeth mawr a denu rhagor o chwaraewyr."

Am ragor o wybodaeth am y gamp ewch i wefan Cymdeithas Petanque Cymru.