Claf canser: 'Oedi annerbyniol'

Robert Harcombe

Mae Ombwdsmon Gwasanaethu Cyhoeddus Cymru wedi dyfarnu bod claf â chanser wedi dioddef "oedi annerbyniol" yn ei driniaeth.

Fe ddywedodd yr Ombwdsmon bod 'na "ddiffyg arweiniad" wrth ofalu am Robert Harcombe.

Bu'n rhaid i Mr Harcombe aros bron i dri mis am driniaeth endoscopi, er iddo gael ei gyfeirio ar frys gan ei feddyg teulu.

Mae Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan wedi derbyn argymhellion adroddiad yr Ombwdsmon.

'Achos brys'

Bu farw Mr Harcombe ym mis Mawrth 2013.

Fe aeth i weld ei feddyg teulu ym mis Medi 2012, a derbyn cyngor i fynd am endoscopi i Ysbyty Brenhinol Gwent, gan ddweud fod hwn yn "achos brys o ganser posib".

Fodd bynnag, fe gafodd y nodyn brys ei israddio cyn i Mr Harcombe gael ei weld gan feddyg arall.

Ddywedodd neb wrth Mr Harcombe na'i deulu fod hyn wedi digwydd.

Yn ôl ei ferch, Kirstie Moons, fe achosodd y dryswch a'r ansicrwydd boen meddwl dianghenraid:

"Ers marwolaeth fy nhad, fe ddaethon ni o hyd i lythyr ganddo fe - nodyn hunanladdiad, mae'n debyg.

"Roedd o mewn poen eithriadol, yn teimlo mor ofnadwy - roedd e wedi 'sgwennu nodyn i ni. Yn lwcus, wnaeth e ddim ei wneud e.

"Roedden ni i gyd yn gwybod pa mor wael o'dd e - a'r iselder a'r poen meddwl oedd ganddo fe - jysd am nad oedd e'n gwybod."

'Dirdynnol'

Fe gefnogodd Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru dros dro, Margaret Griffiths, holl gwynion Mrs Moons.

Fe ddywedodd: "Mae'n rhaid bod hyn wedi bod yn eithriadol o ddirdynnol.

"Fe aeth hyn ymlaen am gyfnod o sawl mis ac roedd e'n derbyn negeseuon dryslyd ynglŷn ag apwyntiadau gyda meddygon penodol."

Ychwanegodd y byddai'r israddio yn y driniaeth wedi golygu "gwahaniaeth amser o ddeufis yn cynyddu i bedwar neu bum mis heb wybod beth oedd yn mynd ymlaen."

Yn ogystal, fe ddywedodd yr Athro Griffiths y byddai wedi bod modd osgoi triniaeth traceostomi, pe byddai'r oedi heb ddigwydd.

Meddai Mrs Moons: "Fe dreuliodd e fisoedd yn methu siarad, yn methu llyncu gan orfod defnyddio traceostomi i anadlu."

Dywedodd yr Ombwdsmon nad oedd polisi perthnasol y bwrdd iechyd yn unol â chanllawiau NICE.

Wyth argymhelliad

Fe gyhuddodd Mrs Moons y bwrdd iechyd o fethu â delio gyda'i chwynion yn ddigonol.

Fe roddodd yr Ombwdsmon wyth argymhelliad i'r bwrdd iechyd yn dilyn y cwynion.

Mae'r rhain yn cynnwys adolygu meini prawf profion endoscopi, i sicrhau cysondeb â chanllawiau NICE, a cheisio dod â'r oedi annerbyniol i gleifion allanol brys i ben.

Yn ogystal, fe ddywedodd bod angen i'r bwrdd iechyd adolygu'r modd y mae'n cyfathrebu gyda chleifion a'u teuluoedd, gan argymell y dylai'r bwrdd ddefnyddio fframwaith gwynion GIG Cymru, 'Rhoi Pethau'n Gywir'.

'Ymddiheuro'n ddiffuant'

Dywedodd llefarydd ar ran Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan:

"Rydym ni'n derbyn holl ganfyddiadau ac argymhellion adroddiad Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru, ac yn cydnabod fod yr holl gwynion yn erbyn y bwrdd wedi eu cefnogi.

"Fe fyddwn ni'n ymddiheuro'n ddiffuant i'r un wnaeth gwyno ac mae'n meddyliau ni gyda hi heddiw ar ddiwrnod cyhoeddi'r adroddiad.

"Mae cynllun gweithredu wedi ei lunio i wynebu wyth argymhelliad yr adroddiad.

"Mae pump ohonyn nhw eisoes ar waith, a bydd y tri sy'n weddill wedi eu cwblhau o fewn tri mis.

"Fe fyddwn ni'n darparu tystiolaeth lawn i'r Ombwdsmon a Llywodraeth Cymru pan fyddwn ni wedi cwblhau'r holl waith."