Nia yn Malawi

Mae Nia Templeman o'r Wyddgrug newydd ddod adref i Gymru ar ôl treulio 6 mis yn gwirfoddoli gyda elusen Tearfund yn Malawi. Buodd BBC Cymru Fyw yn ei holi am ei phrofiadau yn ne orllewin Affrica.

Image copyright Nia Templeman
Image caption Nia Templeman yn Malawi

Sut daeth y cyfle i fynd i Malawi?

"Es i Malawi gyda elusen Tearfund sydd yn gwneud gwaith dyngarol a datblygu mewn dros 50 gwlad ledled y byd. Mi wnes i lawer o waith ymchwil i weld pa elusennau Cristnogol oedd yn cynnig tripiau tramor ac fe wnaeth trip Tearfund i Malawi ddenu fy sylw. Fe wnes i ymgeisio ym mis Medi, cefais gyfweliad bythefnos yn ddiweddarach ac o fewn yr wythnos fe ges i e-bost yn dweud bod gen i le ar y tîm.

Rhwng mis Hydref a mis Chwefror mi roeddwn i'n brysur dros ben yn codi £3,500 ar gyfer y trip. Mi roedd o'n lawer o waith caled trefnu bore coffi, raffl, noson gwis, a noson lawen . Fe wnes i hefyd sialens, sef bwyta dim ond dau bryd bwyd bach o reis a bîns y diwrnod am wythnos, fel mae llawer yn Affrica yn bwyta'n ddyddiol. 'Dwi dal yn synnu sut cafodd yr holl arian ei godi mewn pryd. Mae pobl wedi bod mor hael. "

Image copyright Nia Templeman
Image caption Mae erydiad tîr yn broblem fawr yn Malawi

Beth oedd dy argraffiadau cyntaf o'r wlad?

"Wrth i'r awyren lanio mi wnes i synnu ar dirwedd Malawi a pha mor brydferth a gwyrdd ydoedd. Roedd y tlodi yn amlwg wrth edrych ar ddillad y plant ac ar y tai - waliau o fwd gan amlaf a thoeau gwellt. Er hyn, nid teimlad o ddigalondid ges i wrth gwrdd y bobl leol - maen nhw'n bobl sy'n ddiolchgar am yr hyn sydd ganddyn nhw. Maen nhw'n edrych ymlaen yn bositif at y dyfodol a'r datblygiadau sy'n digwydd yn y wlad. Maen nhw'n bobl lawen ar y cyfan, yn hoff o ddawnsio a chanu i roi diolch am y pethau da mewn bywyd."

Pa mor ddrwg yw'r sefyllfa ddyngarol yn Malawi?

"Yn anffodus, mae cynhesu byd eang wedi gwaethygu'r sefyllfa ddyngarol hefyd. Gyda gwyntoedd cryf mae bush fires yn gallu mynd allan o reolaeth gan greu llawer o ddifrod, mae cynnydd mewn afiechydon sy'n ymwenud a dŵr ac mae'r amodau yn denu mosgitos. Mae malaria yn broblem fawr sy'n effeithio plant ac oedolion yn Malawi. Wrth ymweld â theuluoedd yn y pentrefi, yn aml doedd dim gwydr i'r ffenestri a doedd pobl ddim yn gallu cysgu er bod yno rwydi mosgito."

Image copyright Nia Templeman
Image caption Dathliadau traddodiadol yn Malawi

Beth ydi'r anghenion mwyaf?

"Mae cynhesu byd eang wedi effeithio gwledydd yn yr Affrica is-Saharaidd ac mae'r newid hinsawdd wedi achosi difrod mawr i gynnyrch cnwd pentrefwyr ym Malawi. Oherwydd hyn mae angen mawr i blannu coed er mwyn creu amddiffyniad pan ddaw llifogydd, erydiad tir, gwyntoedd cryf ac yn y blaen.

Rhaid addysgu'r pentrefwyr hefyd gyda thechnegau newydd o ffermio sydd wedi'i addasu at effeithiau cynhesu byd eang. Yn y pentrefi, mae anllythrennedd yn broblem hefyd gan fod y niferoedd sy'n mynd i'r ysgol yn rheolaidd yn isel."

Ydi dy agwedd di tuag fywyd wedi newid ar ôl dy brofiadau?

"Yn bendant. Yn llygaid y Gorllewin, nid oes gan y bobl 'ma lawer iawn o gwbl, ond er hyn, mae ganddyn nhw agwedd o ddiolchgarwch, llawenydd a haelioni. Mae'r pentrefwyr wedi gwneud i mi werthfawrogi'r hyn sydd gennai. Mae gen i galon at waith datblygiadol a nawr fy mod i adref rydw i am dreulio'r deufis sydd gen i cyn mynd i Brifysgol Caerfaddon yn gwirfoddoli yn y gymuned leol."

Image copyright Nia Templeman
Image caption Dosbarth llythrennedd

Fuaset ti'n gwneud rhywbeth tebyg eto?

"Mi faswn i wrth fy modd yn gwneud rhywbeth tebyg. Rydw i'n credu fod profiad o'r fath yn datblygu person, mae'n agor drysau i amrywiaeth eang o brofiadau gwych ac yn gyfle i gwrdd â phobl sy'n gallu ein hysbydoli. Rhywbryd yn fuan, efallai yn ystod y gwyliau Haf yn ystod fy nghwrs prifysgol, neu ar ôl i mi raddio, fy nymuniad yw dychwelyd i Malawi."