Archesgob Cymru: Amodau byw Gaza 'yn waeth nag Apartheid'

Archesgob Cymru Barry Morgan
Image caption Dywed Dr Barry Morgan, Archesgob Cymru, ei fod yn cydymdeimlo a'r ddwy ochr yn y Dwyrain Canol

Mewn cyfweliad ar raglen Post Cyntaf Radio Cymru, mae Archesgob Cymru, Dr Barry Morgan, wedi disgrifio amodau byw Palesteiniaid yn Gaza fel bod yn waeth na chyfnod Apartheid yn Ne Affrica.

Mae'r Archesgob wedi ymweld â Gaza yn y gorffennol, a dywedodd bod y sefyllfa yno yn "ofnadwy".

Ychwanegodd - pan mae pobl yn byw yn y fath amgylchiadau, allwn ni ddim disgwyl iddyn nhw "wneud dim".

Yn hytrach, byddan nhw'n "ymateb" yn erbyn eu sefyllfa.

Dywedodd y gall Israel fod yn "filain" - gyda'r Cenhedloedd Unedig yn condemnio'r hyn mae'r wlad yn wneud - oherwydd eu bod nhw'n ymosod ar ysgolion a chartrefi ar gyfer yr henoed.

Cydymdeimlo ag Israel

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Stephen Hughes fu'n holi Archesgob Cymru

Ond, roedd hefyd yn gallu cydymdeimlo ag Israel - oherwydd eu bod yn teimlo dan fygythiad gan Hamas yn Gaza, ac wedi eu hamgylchynu gan Balesteiniaid yn rhannau eraill y wlad.

Aeth ymlaen i ddweud bod y gefnogaeth mae Israel yn ei dderbyn gan yr Unol Daleithiau "yn rhoi hyder iddyn nhw, nad oes ots beth maen nhw'n wneud, fyddan nhw ddim yn cael eu condemnio.

"Ond, pan mae rhywun yn cymryd i ystyriaeth beth sy'n digwydd yno, mae'n anodd credu bod pobl yn gallu ymddwyn yn y fath fodd."

Roedd yr Archesgob hefyd yn feirniadol o'r wal sydd wedi'i hadeiladu gan Israel yn y Llain Orllewinol, gan ddweud, "pan mae pobl yn teimlo nad oes ganddyn nhw obaith, byddan nhw'n troi at drais".

Eistedd lawr a thrafod

Ymbilodd ar i'r ddwy ochr "geisio rhoi stop ar yr ymosodiadau. Beth bynnag, os ydi'r bomio'n stopio, bydd llai o bobl yn marw, a bydd yn rhoi'r cyfle i'r ddwy ochr ystyried beth fydd yn digwydd os ydi hyn yn parhau i fynd yn ei flaen".

Ychwanegodd ei bod hi'n "amhosibl i'r Palesteiniaid ennill y rhyfel yma, oherwydd y grym milwrol sydd gan Israel.

"Os oes gennych chi'r math yna o rym ar eich hochr chi, rydw i'n teimlo bod gennych chi gyfrifoldeb i eistedd lawr a thrafod, oherwydd eich bod chi'n sylweddoli y gallech chi ddinistrio Gaza'n gyfan gwbl os dymunech wneud hynny, a byddai hynny'n ofnadwy."

Yn ôl yr Archesgob, eistedd lawr a thrafod yw'r unig ffordd i ddod â heddwch i'r ardal. Dywedodd y dylai gwledydd tramor orfodi'r ddwy ochr i drafod, oherwydd na all trais "ddatrys unrhyw beth".