GIG angen trin cleifion gordew yn wahanol medd un claf

Zac Smith
Image caption Aeth Zac Smith i India i gael llawdriniaeth yn breifat

Mae dyn o Fro Morgannwg sydd wedi colli dros hanner pwysau ei gorff ar ôl iddo dalu'n breifat am lawdriniaeth yn India wedi dweud fod angen i benaethiaid iechyd yng Nghymru ailfeddwl y ffordd maen nhw'n trin cleifion gordew.

Mae rhaglen BBC Cymru Week In Week Out yn adrodd hanes Zac Smith o'r Rhws a oedd wedi gorfod talu £9,000 am lawdriniaeth bariatrig breifat yn India oherwydd bod y GIG yng Nghymru wedi gwrthod triniaeth llawes gastrig i leihau maint ei stumog.

Mae'r llawdriniaeth wedi helpu Mr Smith i golli 27 stôn.

Er gwaetha'r ffaith i Mr Smith golli'r holl bwysau, mae'r GIG yng Nghymru unwaith eto wedi gwrthod ei gais am ragor o lawdriniaeth i dynnu gwerth tair stôn o groen ychwanegol.

Mae'r rhaglen wedi ei ffilmio yn dychwelyd i India, a thalu am ail lawdriniaeth ac mae'n dangos ei drawsnewidiad dramatig yn dilyn saith awr o lawdriniaeth.

Gwrthod triniaeth

Ar ei drymaf roedd Zac Smith yn pwyso dros 50 stôn, sydd dair gwaith yn drymach na'r pwysau a ystyrir yn ddiogel ar gyfer dyn o'i daldra.

"Mi o'n i yn angladd fy llys-dad ac i fod i gludo'r arch. Ond o'n i ddim yn gallu cerdded i lawr drwy ganol yr eglwys i fy sedd heb golli fy ngwynt. Yr unig beth oedd ar fy meddwl drwy'r angladd cyfan oedd, mai fy angladd i fyddai nesaf."

Ceisiodd ofyn am gymorth i golli pwysau, ond gwrthododd y GIG yng Nghymru ei gais am lawdriniaeth llawes gastrig. Roedd hyn oherwydd bod rheolau GIG Cymru yn dweud nad oedd Mr Smith yn ddigon mawr.

Mi oedden nhw hefyd yn gwrthod am nad oedd yn dioddef yn ddigon gwael o anhwylderau sy'n cyd-fynd â gordewdra fel pwysedd gwaed uchel a chlefyd siwgr.

Eleni mi wrthodon nhw unwaith eto i roi triniaeth gwaredu croen iddo yn dilyn colli'r holl bwysau ar ei liwt ei hun.

Er mwyn cael llawdriniaeth gwaredu croen o dan ganllawiau GIG Cymru, byddai Mr Smith wedi gorfod lleihau ei bwysau i 15 ½ stôn gan gynnwys y tair stôn o groen dros ben, a chadw ei bwysau fel yna am 2 flynedd.

Roedd yn teimlo nad oedd hyn yn deg nac yn bosib mewn gwirionedd felly talodd o'i boced ei hun i fynd yn breifat i India lle cafodd lawdriniaeth lwyddiannus.

Angen llacio rheolau?

Tra oedd yno, cafodd haint difrifol ac ar ôl hedfan adref roedd yn rhaid iddo dderbyn gofal dwys yn Ysbyty Prifysgol Cymru yng Nghaerdydd. Roedd cost ei driniaeth yng Nghymru yn dilyn yr haint yn uwch na phetai wedi cael yr holl driniaeth gan y GIG.

Dywedodd uwch lawfeddyg wrth y rhaglen fod cyfraddau gordewdra syfrdanol yn bygwth dyfodol y GIG yng Nghymru.

Yn ôl y Llawfeddyg Bariatrig Jonathan Barry mae miloedd o bobl angen triniaeth er mwyn helpu i leihau eu pwysau. Ond maen nhw'n cael eu gwrthod gan y GIG yng Nghymru oherwydd rheolau llym.

Mae Mr Barry yn rhedeg yr unig ganolfan arbenigol yng Nghymru ar gyfer llawdriniaeth bariatrig yn Ysbyty Treforys yn Abertawe.

Mae ffigyrau Llywodraeth Cymru yn dangos bod mwy na 15,000 o bobl yn gymwys ar gyfer gweithrediadau bariatrig yn barod, gyda'r disgwyl i'r niferoedd gynyddu tua 2,000 yn flynyddol.

Ychwanegodd y llawfeddyg Jonathan Barry ei fod ond yn cael ei awdurdodi i gynnal 67 o lawdriniaethau'r flwyddyn yng Nghymru, er y bysai'n gallu cynnig triniaeth i fwy na 300 o bobl ordew petai Cymru yn cyd-fynd â chanllawiau Lloegr.

Dywedodd fod gordewdra yn dod yn fwy cyffredin yng Nghymru a bydd y cynnydd yn arwain at gyflyrau iechyd difrifol megis clefyd y galon, clefyd y siwgr a strôc.

O dan y canllawiau newydd a gyhoeddwyd gan Gymdeithas Brydeinig y Llawfeddygon Plastig (BARPAS), byddai Mr Smith wedi cymhwyso ar gyfer llawdriniaeth i dynnu'r croen ychwanegol.

Mae'r pwyllgor GIG sy'n cymeradwyo llawdriniaeth o'r fath yn ystyried y canllawiau, ond am y tro, mae'r rheolau Cymreig caeth ar gyfer gwaredu croen ar ôl colli pwysau yn parhau.

Week in Week Out - The man who lost 30 stone 22:35 BBC One Wales, Dydd Mawrth 5 Awst.

Straeon perthnasol