Cymru'n arwain y ffordd o ran merched yn y celfyddydau

Menywod yn y celfyddydau

Mewn sesiwn ar waith menywod yn y celfyddydau ar Faes yr Eisteddfod yn Sir Gâr, bu'r Athro Elan Closs Stephens yn holi rhai o fenywod mwya' adnabyddus y maes yng Nghymru.

Ymysg rhai o brif bynciau'r sesiwn, bu'r panelwyr yn trafod pam fod ystadegau'n dangos bod cyn lleied o fenywod mewn swyddi sy'n gwneud penderfyniadau yng Nghymru.

Er hyn, merched sydd wrth wraidd nifer o sefydliadau celfyddydol - saith ymhob 10 ledled Cymru.

Roedd y sesiwn yn holi a allai'r nodweddion sy'n denu merched i fyd y celfyddydau gael eu trosglwyddo i ddiwydiannau eraill ble mae dynion yn chwarae rhan flaenllaw.

Mae'r digwyddiad yn rhan o brosiect Cynulliad Cenedlaethol Cymru, Menywod yn y Byd Cyhoeddus.

Nod y fenter yw ceisio denu rhagor o ferched i swyddi blaenllaw.

'Rhwystr'

Yn ogystal â'r sesiwn ddydd Mawrth, mae nifer o fforymau eraill wedi'u cynnal ym meysydd busnes, gwyddoniaeth a thechnoleg,

Ar y panel, roedd Mari Emlyn, cyfarwyddwr artistig Galeri, Caernarfon, Elen ap Robert, cyfarwyddwr artistig Pontio, Bangor, a'r ymghyngorydd cyfryngol a chelfyddydol, Marian Wyn Jones.

Roedd y gair "rhwystr" yn un wnaeth ymddangos yn aml yn ystod y sgwrs. Oedd y panel yn teimlo eu bod nhw wedi cwrdd â rhwystrau ar eu taith i fod mewn swyddi uchel o fewn y diwydiant?

Yn ôl Marian Wyn Jones, roedd hi'n bwysig trin y daith fel "esblygiad...proses yn hytrach na digwyddiad."

Ychwanegodd: "Dw i'n edrych ar fy sefyllfa i o'i chymharu â'r genhedlaeth cyn ein un ni - fy mam, er enghraifft. Mae'n rhaid i ni gofio pa mor lwcus ydyn ni i gael pethau fel addysg uwchradd, y cyfle i ddysgu offerynnau... Ond mae 'na waith i 'neud eto, wrth gwrs."

'Llais bach'

Roedd Mari Emlyn yn teimlo nad pobl eraill oedd y rhwystr mwya' yn aml iawn, ond "y frwydr yn erbyn y llais bach 'na yn y pen, a cheisio darbwyllo fy hun y galla'i wneud pethau."

Fe ddywedodd Elen ap Robert ei bod hi'n cytuno, gan ddweud mai agwedd oedd y peth pwysicaf.

"Mae rhywun sy'n dweud 'alli di byth wneud hynna'... yn sbardun i danio'r awydd," meddai.

Roedd y tair ar y panel yn cytuno bod merched yn aml iawn yn gweithio'n galetach na dynion i gyrraedd yr un nod.

Er hyn, roedden nhw'n unfrydol fod y cyfleoedd yno, dim ond i fenywod gael digon o hyder i'w cymryd nhw.