Rhyfel Mawr: mab yn chwilio am fedd o hyd

Brwydr Cambrai Image copyright other
Image caption Brwydr Cambrai oedd y frwydr gyntaf ble y cafodd llawer o danciau eu defnyddio

Mae mab milwr a gafodd ei ladd yn y Rhyfel Byd Cyntaf yn dweud bod gobaith y gall ddod o hyd i'r ffos lle cafodd ei gladdu.

Bu farw'r Preifat Gruffydd William Pritchard ar ddiwrnod cyntaf Brwydr Cambrai yn 1917, y frwydr gyntaf ble y cafodd llawer o danciau eu defnyddio.

Mae'r mab William Pritchard, 96 oed ac yn byw yn Rhuthun, yn dweud ei fod wedi clywed gan Gomisiwn Beddau'r Gymanwlad eu bod yn archwilio mynegai sy'n rhestru cyrff milwyr y cafwyd hyd iddyn nhw wedi'r frwydr.

Roedd ei dad, meddai, wedi cael ei ladd cyn iddo gael ei eni ond bod yr wybodaeth wedi bod yn araf yn cyrraedd y teulu.

'Disg adnabod'

Erbyn 1918 fe gafodd y teulu gerdyn post gan sarsiant oedd yn dweud bod y Preifat Pritchard wedi ei saethu yn rhan isaf ei gorff ar ddiwrnod cyntaf y frwydr.

Roedd y sarsiant wedi cario'r milwr am ychydig cyn ei adael ar ochr y ffordd oherwydd tanio'r Almaenwyr.

"Y peth nesa glywodd y teulu oedd gwybodaeth oddi wrth y Jyrmans, llythyr yn Ebrill 1918 gan Bwyllgor Croes Goch yr Almaen yn Berlin a'u bod wedi dod o hyd i ddisg adnabod 41296."

Hon oedd disg ei dad a dywedodd y llythyr fod ei dad wedi ei ladd yn y frwydr.

Mae'r ddisg bellach yn nhŷ Mr Pritchard yn Rhuthun.

'Dim cofnod'

"Mi wnes i sgwennu at Gomisiwn Beddau'r Gymanwlad ac mi ges i lythyr yn dweud nad oedd yna gofnod o'r bedd.

"Hwyrach rywbryd mi fyddan nhw'n cael hyd i'r bedd ond dwi ddim yn gwybod."

Erbyn hyn, meddai, mae Comisiwn Beddau'r Gymanwlad yn dweud fod yna fynegai yn Genefa sy'n cynnwys gwybodaeth am nifer o'r cyrff.

"Ond fe allai'r holl waith gymryd hyd at bum mlynedd."

Mae enw'r tad ar gofeb yn Cambrai a hynny ymhlith enwau 7,500 o filwyr eraill sy' heb wybodaeth am ble yn union maen nhw wedi eu claddu.

Roedd y mab yn rhan o gyrch D-day yn yr Ail Ryfel Byd.

Straeon perthnasol